همتی، پشت آزمون مجلس/ استیضاح دلار در بهارستان؛ اولین خروجی دولت چهاردهم از باب‌همایون بیرون می‌رود؟
به گزارش آرانیوز صبح روز ۱ اسفند ماه، حمیدرضا حاجی بابایی، نایب رئیس مجلس از وصول استیضاح عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد، خبر داد. وی اعلام کرد که طبق آیین‌نامه داخلی، وزیر تا ۱۰ روز فرصت دارد تا زمان حضور خود در مجلس را مشخص کند.
وی همچنین تاکید کرد صبح امروز با وزیر محترم هماهنگی انجام شد و توافق شد که ایشان در دهمین روز مهلت خود به صحن مجلس بیایند. بنابراین، هفته آینده به بررسی بودجه خواهیم پرداخت و دو هفته بعد، در روز یکشنبه ۱۲ اسفند، استیضاح در دستور کار قرار خواهد گرفت. همچنین، احمد نادری، عضو هیأت رئیسه مجلس، اعلام کرد که ۹۱ نفر از نمایندگان مجلس طرح استیضاح همتی، وزیر امور اقتصادی و دارایی، را امضا کرده‌اند.
البته در این میان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، بر این باور است که در حال حاضر زمان مناسبی برای ارزیابی عملکرد تیم اقتصادی دولت نیست. با این حال، گروهی دیگر معتقدند که تیم اقتصادی دولت به رهبری پزشکیان بیش از حد منفعل عمل کرده است. این نظر به ویژه با توجه به نوسانات قیمت ارز، طلا و سکه تقویت می‌شود. به گفته این افراد، سیاستهای پولی و نرخ ارز از عوامل اساسی در ارزیابی عملکرد اقتصادی یک دولت به شمار می‌روند و تغییرات در قیمت ارز می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر تجارت خارجی، نرخ تورم، رشد اقتصادی و سایر جنبه‌ها داشته باشد.
اولین واکنش همتی به خبر رسمی استیضاح
گفتنی است چند ساعت بعد از اعلام رسمی زمان استیضاح آقای وزیر، عبدالناصر همتی در واکنش به خبر استیضاح خود، بیان کرد: جلسه خوبی بود و دوستان نکاتی را مطرح کردند که من به آنها پاسخ دادم. ان‌شاالله قانع خواهند شد. وی در خصوص مباحث مطرح شده در این جلسه گفت: هر موضوعی مقدمه و موخره‌ای دارد و من تمامی این موارد را توضیح دادم. وزیر اقتصاد درباره محور استیضاح افزود: بیشتر مباحث اقتصادی، از جمله تورم، بی‌ثباتی اقتصادی و مسائل ارزی مورد بحث قرار گرفت. همتی ادامه داد: اگر قانع شدن آنها بر اساس توضیحات من باشد، باید قانع شوند؛ در غیر این صورت، دیگر به من مربوط نمی‌شود. وزیر اقتصاد با اشاره به اینکه حالا که استیضاح به صحن رفته، گفت: این یک فرصت خوب است تا صحبت کنم و امیدوارم بتوانم تمام نمایندگان را قانع کنم.
دلار برای همتی حاشیه ساز شد
تحلیل نمودار شاخص ارزی در تهران نشان‌دهنده افزایش چشمگیر قیمت دلار است. در روزی که عبدالناصر همتی به خیابان باب همایون رفت، قیمت دلار حدود ۵۸ هزار تومان بود، اما چند ماه بعد به سطوح روانی حساسی رسید. در این مدت، عوامل متعددی در این تغییرات تأثیرگذار بودند که از جمله آنها می‌توان به تحولات خاورمیانه و تغییرات در ارز نیمایی اشاره کرد که به‌عنوان دو عامل اصلی این افزایش قیمت ارز شناخته می‌شوند.
یکی از اظهارنظرهای بحث‌برانگیز همتی در کمیسیون اقتصادی مجلس، اعلام کف نرخ دلار در ۷۳ هزار تومان بود. همین جمله کافی بود تا بازار ارز ناگهان جهش کند و قیمت‌ها از کنترل خارج شود. هرچند وزیر اقتصاد ساعاتی بعد تلاش کرد سخنان خود را توجیه کند، اما پیامدهای این اظهارنظر غیرکارشناسی، دامن مردم و کسب‌وکارها را گرفت. چندی پیش نیز همتی در یک گفت‌وگوی تلویزیونی، تأکید کرد که قیمت طلا کاهش نخواهد یافت. این اظهارنظر نیز سیگنالی برای افزایش تقاضای هیجانی در بازار طلا بود که نتیجه آن، صعود دوباره قیمت‌ها شد.
فعالان اقتصادی اظهارنظرهای اقتصادی، به‌ویژه در زمینه نرخ ارز و طلا، می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر بازارها و رفتار مصرف‌کنندگان داشته باشد. اظهارنظر همتی درباره کف نرخ دلار و عدم کاهش قیمت طلا، نه تنها بر انتظارات بازار تأثیر گذاشت، بلکه موجب افزایش تقاضای هیجانی نیز شد. این نوع اظهارنظرها معمولاً به دلیل عدم قطعیت‌های اقتصادی و نگرانی‌های موجود، می‌تواند به نوسانات شدید قیمت‌ها منجر شود.
سیاست شکست‌خورده استیضاح وزرای اقتصادی!
البته در چند دهه گذشته، وزرای اقتصادی به طور مکرر در مجلس شورای اسلامی حضور یافته‌اند و از میان آنها، دو نفر به استیضاح کشیده شده‌اند: شمس‌الدین حسینی و مسعود کرباسیان که وزرای اقتصادی دولت‌های احمدی‌نژاد و روحانی بودند.
نکته جالب این است که پس از هر استیضاح و برکناری، نه تنها مشکلات اقتصادی حل نشده، بلکه بر شدت آنها افزوده شده است.
استیضاح، دلار را ارزان می کند؟
اکنون باید منتظر ماند و دید آیا این بار استیضاح وزیر می‌تواند نرخ ارز را کاهش دهد یا خیر. در این شرایط، برخی از کارشناسان مخالف استیضاح معتقدند که تا زمانی که سطح انتظارات و چشم‌اندازهای سیاسی و اقتصادی در مسائل داخلی و بین‌المللی به وضعیت مطلوب نرسد و کشور با کسری بودجه مواجه باشد و همچنین ارز چند نرخی وجود داشته باشد، استیضاح وزیر نمی‌تواند به‌طور مؤثر بر کاهش قیمت دلار، طلا و سکه تأثیر بگذارد.
با این حال، حسین صمصامی، نماینده مجلس شورای اسلامی، اظهار کرده است که این اقدام می‌تواند تأثیر مثبتی داشته باشد. به گفته او، این اقدام نشان‌دهنده ورود مجلس به موضوع است و مانع از بروز چنین مشکلاتی می‌شود. همچنین، شنیده‌ها حاکی از آن است که نرخ ارز در بازار آزاد کاهش یافته و یکی از دلایل این کاهش، بحث استیضاح وزیر است.
سیاست ارزی دولت در‌حالی اجرا شد که تحولات بسیاری در منطقه رخ داد و ترامپ به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا ساکن کاخ سفید شد. بررسی بازار ارز نشان می‌دهد از زمان عملیات طوفان‌الاقصی در سال گذشته تا شهریور امسال اتفاقات زیادی رخ داد اما نرخ دلار به‌عنوان شاخص بازار نوسان محدودی داشت و در محدوده ۶۰ هزار تومان بود ولی وقتی سیاست ارزی دولت چهاردهم اجرایی شد، نرخ دلار روند صعودی به خود گرفت. حالا ۹۱ نماینده مجلس، یکی از علت‌های افزایش نرخ ارز را سیاستهای عبدالناصر همتی به عنوان وزیر اقتصاد دولت چهاردهم می‌دانند و تاکید دارند با ماندن او در قامت وزیر اقتصاد، نرخ ارز همچنان افزایشی خواهد بود. از این رو ۱۲ اسفند قرار است جلسه استیضاح وی برگزار شود.
استیضاح حق طبیعی مجلس است
عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و دارایی در حاشیه حضور سرزده رئیس‌جمهور در وزارت اقتصاد اظهار کرد: حضور رئیس‌جمهور برای حمایت از برنامه‌های پیش روی اقتصادی است و نکات بسیار مهمی را نیز در این جلسه برای پیگیری وزارت اقتصاد مطرح کردند. وی به موضوع استیضاح اشاره کرد و افزود: استیضاح حق طبیعی نمایندگان مجلس است و در کمیسیون اقتصاد توضیحات کافی را دادم اما استیضاح‌کنندگان مصمم بر ادامه دادن هستند. روز استیضاح نیز به صحن مجلس خواهم رفت و به پرسش‌های نمایندگان پاسخ خواهم داد. همتی تاکید کرد: البته بنده خوشبین به نتیجه مثبت آن هستم، چراکه اعتقاد دارم نمایندگان در این شرایط سخت که فشارهای بین‌المللی به حداکثر خود رسیده و چنگ و دندان به کشور نشان می‌دهند، همچنین بخش اقتصاد از حساسیت بالایی برخوردار است، پشتیبانی و حمایت خواهند کرد تا بتوانیم فعالیت‌های خود را ادامه بدهیم. وزیر اقتصاد تاکید کرد: نکته مطرح شده توسط رئیس‌جمهور، وجود همدلی جدی بین قوا به دستور مقام معظم رهبری بود و ما نیز در چارچوب همین وفاق و همدلی، اقتصاد کشور را از مشکلات خارج می‌کنیم.
موافقان و مخالفان استیضاح چه می‌گویند؟
مهرداد لاهوتی، نایب‌رئیس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی در مورد استیضاح وزیر اقتصاد، به آرانیوز گفت: بنده با استیضاح آقای همتی در این مقطع مخالف هستم، زیرا فقط چند ماه از عمر دولت چهاردهم گذشته است. وی افزود: در این مدت که دولت چهاردهم کار خودش را آغاز کرده، اتفاقات زیادی در سطح بین‌المللی و منطقه رخ داده که بر معادلات اقتصادی کشور اثرگذار بوده و نمی‌توان وزیر اقتصاد را مقصر دانست.
این نماینده مجلس تاکید کرد: مجلس ابزار دیگری مانند طرح سؤال، اعمال ماده ۲۳۴ و... برای نظارت دارد و نباید هم اکنون از آخرین ابزار خود که استیضاح است، استفاده کند. باید بررسی شود آیا این اتفاق به نفع مردم است یا نه. اگر به نفع مردم باشد، باید انجام شود ولی قطعا به نفع مردم نیست، زیرا وزارتخانه باید با سرپرست اداره شود تا رئیس‌جمهور وزیر جدید را معرفی کند.
وی با تاکید بر اینکه مشکلات اقتصادی باید به شکل اساسی حل شود، گفت: مردم مشکلاتی دارند و خود ما هم انتقاد داریم اما اگر با رفتن آقای همتی مشکل حل خواهد شد، ما هم کمک می‌کنیم و رای می‌دهیم.
امیرحسین ثابتی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی به‌عنوان موافق استیضاح عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد، اظهار کرد: آقای همتی در جلسه غیرعلنی مجلس در دو ماه گذشته به نمایندگان وعده داد که اگر اعتماد کنید، کارها بهتر خواهد شد. آن زمان نرخ دلار حدود ۷۷ هزار تومان بود و امروز به ۹۲ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است. وی افزود: آن زمان خیلی از نمایندگان می‌گفتند اگر آقای همتی را استیضاح کنیم در مدیریت بازار ارز خلل ایجاد می‌شود و عنوان کردند بانک مرکزی و وزارت اقتصاد متولی ارز هستند و وضع بدتر می‌شود اما اگر آقای همتی آن زمان استیضاح یا برکنار می‌شد، معلوم نبود قیمت دلار تا ۹۰ هزار تومان افزایش پیدا می‌کرد یا نه ولی آقای همتی ماند و این اتفاق رخ داد. ثابتی تصریح کرد: اگر آقای همتی تضمین می‌دهد که حداقل یک سال نرخ دلار را روی همین ۹۰ هزار تومان ثابت نگه دارد، به او اعتماد می‌کنیم اما نه اینکه بلافاصله بعد از رای اعتماد، قیمت‌ها دوباره افزایش پیدا کند. وی با بیان اینکه با افزایش نرخ ارز سفره مردم کوچک‌تر شده و این استیضاح در جهت حل مشکلات مردم است، گفت: وزیر اقتصاد هر بار مصاحبه می‌کند، سیگنال گرانی به بازار می‌دهد. یک بار در مجلس کف قیمت دلار را اعلام کرد و بعد از مدتی در تلویزیون گفت قیمت طلا پایین نمی‌آید. آقای همتی کف نرخ دلار را ۷۳ هزار تومان اعلام کرده بود اما چرا امروز نرخ دلار ۹۳ هزار تومان است.
دفاع رئیس‌جمهور از وزیر اقتصاد
رئیس‌جمهور دیروز پس از بازدید سرزده در روز سه‌شنبه هفته جاری از بانک مرکزی و حمایت از محمدرضا فرزین، دیروز به باب همایون رفت. دکتر مسعود پزشکیان در جریان بازدید سرزده از وزارت امور اقتصادی و دارایی اظهار کرد: تمام سیاستهای پولی، بانکی و ارزی در جلسه سران قوا با حضور تیم اقتصادی دولت و رؤسای کمیسیون‌های اقتصادی مجلس و کارشناسان تصمیم‌گیری شده است. وی اضافه کرد: اینکه بگوییم همه تقصیرها مربوط به یک نفر (وزیر اقتصاد) می‌شود بی‌انصافی است. برای پیش‌رفتن باید دست به دست هم بدهیم و با قدرت جلو برویم، باور داشته باشیم که می‌توانیم. رئیس‌جمهور با اشاره به استیضاح وزیر امور اقتصادی و دارایی، با بیان اینکه طی روزهای آینده دولت و مجلس در این زمینه تعاملات بیشتری خواهند داشت، تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین اشکالات کشور ما این است که به وقت وقوع مشکلات به جای اینکه به‌دنبال علت و راهکار رفع مشکل باشیم، به‌دنبال مقصر و حذف افراد هستیم. پزشکیان با طرح این پرسش که اگر آقای همتی استیضاح شود، آیا مشکلات ارزی و ناترازی‌های مالی اصلاح خواهد شد، افزود: ما به‌دنبال تعمیق همکاری‌ها و هماهنگی با قوای دیگر در چارچوب راهکارهای علمی و کارشناسی هستیم.
