در سال های اخیر با بروز پدیده خشکسالی در سطح کشور، استان آذربایجان غربی نیز به مشابهی همچون دیگر استانها دچار شده و حجم زیادی از بارش های بهاری، پاییزی و زمستانی خود را به این علت از دست داده تا رفته رفته به جمع استان های کم آب بپیوندد.
با توجه به پرآب بودن این استان، مردم به ویژه کشاورزان همیشه در مصرف آب زیاده روی داشته و دارند و این موضوع به عادت مردم این خطه تبدیل شده است.
علاوه بر استفاده از آب زیاد در مصارف معمول روزانه و خانگی، آبیاری های غرقابی در کشاورزی نیز حجم وسیعی از آب استان را می بلعد که نتیجه این اقدامات موجب شده که در کنار بارش های نامناسب و البته مصرف زیادی که در بین مردم به عادت تبدیل شده، آذربایجان غربی نیز دچار کم آبی به خصوص در عرصه کشاورزی شود.
کاهش حجم آب های سطحی و به ویژه آب های زیرزمینی و همچنین خشکی تدریجی دریاچه ارومیه از نتایج ملموس این اتفاق نامیمون است.
در سال جاری و البته سال گذشته، بارش در آذربایجان غربی مناسب بود به طوری که در سال جاری نزدیک به 390 میلیمتر بارش در استان ثبت شده که این رقم در مدت مشابه سال گذشته 372 میلیمتر بود.
نکته جالب توجه در این بخش فاصله خوب بارش های دو سال اخیر نسبت به متوسط درازمدت آذربایجان غربی بود به طوری که این رقم در سال جاری بیش از 50 میلیمتر و در سال گذشته بیش از 30 میلیمتر از متوسط درازمدت بیشتر بود.
با این وجود مصرف آب در آذربایجان غربی نیز در سال های اخیر بسیار زیاد بوده و تنها مصرف آب آشامیدنی و خانگی حدود 60 درصد بیشتر از استاندارد مصرف کشوری است.
به گفته کارشناسان، میزان مصرف آب در بخش کشاورزی استان نیز حدود دو برابر میزان استاندارد بوده و باید کاهش یابد.
کل منابع آب تجدیدپذیر در حوضه آبریز دریاچه ارومیه که مهمترین حوضه آبی استان به شمار می رود، 6.2 میلیارد متر مکعب است که از این میزان 4.8 میلیارد متر مکعب مصرف می شود و از مجموع آب مصرفی 4.3 میلیارد متر مکعب در کشاورزی و 500 میلیون متر مکعب در بخش های آشامیدنی و صنعت مورد استفاده قرار می گیرد.

****
78 هزار چاه مجاز و غیرمجاز فعال در آذربایجان غربی/ 78 درصد حجم سدهای آذربایجان غربی پر است
کیومرث دانشجو مدیرعامل شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی در این خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: در حال حاضر در بیش از یک میلیارد و 800 میلیون متر مکعب حجم ذخیره سدهای آذربایجان غربی، افزون بر یک میلیارد و 400 میلیون متر مکعب آب ذخیره سازی شده که رقم قابل قبولی است.
وی افزود: با توجه به اینکه در زمان مشابه سال گذشته در پشت این سدها کمی بیش از یک میلیارد و 250 میلیون متر مکعب آب ذخیره سازی شده بود، امسال میزان آب ذخیره سازی شده 13 درصد نسبت به زمان مشابه سال گذشته بیشتر است.
وی اضافه کرد: از این میزان 657 میلیون متر مکعب در سد بوکان، 194 میلیون متر مکعب در سد شهرچایی ارومیه، 193 میلیون متر مکعب در سد آغ چای و 156 میلیون متر مکعب در سد مهاباد آب ذخیره سازی شده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی اظهار کرد: در سدهای حسنلو، ساروق، زولا، دریک، ماکو، شهید قنبری، ارس 2 و قیقاج نیز در مجموع 220 میلیون متر مکعب آب ذخیره شده است.
دانشجو با اشاره به میزان مصرف زیاد آب در ماه های آینده با توجه به وجود هوای گرم در این استان و استفاده بخش کشاورزی از ظرفیت سدها در این مدت گفت: پیش بینی می کنیم میزان آب موجود در ماه های آینده رفته رفته کمتر شود ولی امیدواریم با صرفه جویی کشاورزان و استفاده آنها از روش های بهینه استفاده از آب، میزان کاهش قابل توجه نباشد.
وی همچنین از وجود 78 هزار و 394 چاه مجاز و غیرمجاز در این استان خبر داد و افزود: از این تعداد 41 هزار و 400 مورد شامل 53 درصد چاه غیر مجاز بوده و 36 هزار و 994 مورد شامل 47 درصد چاه مجاز است.
وی اضافه کرد: در حال حاضر با توجه به وجود چاه های مجاز و غیرمجاز بسیار زیاد، 11 دشت در شش محدوده مطالعاتی در آذربایجان غربی ممنوعه اعلام شده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی اظهار کرد: کم آبی مشکلی است که از سالهای طولانی گذشته در این استان ایجاد شده و ادامه دارد که امیدواریم امسال میزان پایین رفت آب های زیرزمینی زیاد نباشد.
دانشجو در خصوص وضعیت فعلی دریاچه ارومیه نیز گفت: طبق آخرین ارزیابی ها، تراز آبی دریاچه ارومیه 1270.93 متر است در حالی که این تراز در زمان مشابه سال آبی گذشته 1270.40 متر بود.
وی افزود: تراز این دریاچه نسبت به تراز ابتدای سال آبی جاری 85 سانتیمتر و نسبت به زمان مشابه سال آبی گذشته 53 سانتیمتر بیشتر شده که خبر مسرت بخشی است.
وی اظهار کرد: با بارش های مناسب در سال آبی جاری و همچنین اجرای طرح های احیایی توسط دولت تدبیر و امید، ستاد احیا و سازمان های دخیل از جمله شرکت آب منطقه ای که شامل لایروبی رودخانه ها، رساندن آب رودخانه های مهم از جمله سیمینه رود و زرینه رود به دریاچه ارومیه، میزان افزایش تراز آبی دریاچه در این فصل، از سال 72 تاکنون بی نظیر بوده است.
وی اضافه کرد: روند نزولی تراز آبی دریاچه ارومیه با آغاز روزهای گرم سال آغاز شده ولی امیدواریم در پایان سال آبی جاری، رقم مناسبی از تراز را در این دریاچه شاهد باشیم.

*****
متوسط مصرف آب در آذربایجان غربی یک و نیم برابر استاندارد است
رسول اکبری مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب شهری آذربایجان غربی گفت: متوسط مصرف آب در این استان یک و نیم برابر استانداردهای تعریف شده توسط وزارت نیرو است.
وی افزود: وزارت نیرو استاندارد مصرف آب برای هر شهروند را در کشور 130 لیتر در شبانه روز اعلام کرده که این رقم در شهرهای آذربایجان غربی 190 لیتر در شبانه روز است.
وی اضافه کرد: این آمار نشان می دهد که میزان مصرف آب در آذربایجان غربی 46 درصد بیشتر از استاندارد است که این رقم باید با همراهی مشترکان کاهش یابد.
وی اظهار کرد: با توجه به آمار، بیش از 65 درصد مشترکان آب در آذربایجان غربی مصرفی کمتر از حد مجاز دارند و تنها مشترکان کمی بدون توجه به معضل کم آبی، مصرف بسیار زیاد دارند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب شهری آذربایجان غربی ادامه داد: معضل کم آبی در کشور و این استان جدی است و مشترکان باید با توجه به این معضل، صرفه جویی را همواره در دستور کار خود قرار دهند تا زمینه ارائه خدمات بهتر به همه شهروندان در استان فراهم شود.
اکبری گفت: شرکت آب و فاضلاب شهری نیز در راستای برنامه ریزی های انجام شده، اقداماتی را برای کاهش مصرف آب مشترکان پرمصرف انجام می دهد که آموزش چهره به چهره، ارائه لوازم کاهنده مصرف و همچنین کنترل دوره ای میزان مصرف از جمله این اقدامات است.

*****
11 درصد مشترکان آب روستایی در آذربایجان غربی پرمصرف هستند
کاظم محمدی اقدم مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب روستایی آذربایجان غربی نیز در خصوص میزان مصرف آب در این استان به خبرنگار ایرنا گفت: هم اکنون 11 درصد مشترکان آب روستایی استان مصرفی بیشتر از 40 متر مکعب دارند.
وی افزود: 253 هزار و 290 مشترک آب روستایی در آذربایجان غربی وجود دارد که از این تعداد 27 هزار مشترک پر مصرف هستند.
وی اضافه کرد: علاوه بر آن 31 درصد شامل 79 هزار مشترک بین 20 تا 40 متر مکعب آب در ماه مصرف می کنند که مصرفی معمولی و متعارف محسوب می شود.
وی اظهار کرد: 58 درصد از مشترکان شرکت آب و فاضلاب روستایی آذربایجان غربی شامل 147 هزار مشترک، جزو مشترکان کم مصرف محسوب شده و کمتر از 20 متر مکعب در ماه آب مصرف می کنند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب روستایی آذربایجان غربی از تعویض 10 هزار و 816 کنتور خراب آب در روستاهای استان در یک سال گذشته خبر داد و گفت: این امر در راستای جلوگیری از هدررفت آب در شبکه آبرسانی صورت گرفته و امسال نیز این روند ادامه می یابد.

*****
با توجه به وضعیت فعلی منابع آب و پیش بینی روزهای گرم تیرماه و مردادماه در آذربایجان غربی، صرفه جویی شهروندان در استفاده از آب بیش از پیش ضروری است و باید در این خصوص برنامه ریزی هایی توسط مسئولان دستگاه های مرتبط و همچنین خانواده ها انجام گیرد و حساسیت های لازم از طریق رسانه ها ایجاد شود.
گزارش از: صابر چهرقانی