«شفافیت» در ایستگاه بهارستان
خبرگزاری آرانیوز - سرویس سیاسی- فاطمه رضائی: کمیسیون آیین نامه داخلی به عنوان یکی از کمیسیون‌های مجلس شورای اسلامی است که فرایند تشکیل و انتخاب اعضای آن متفاوت از کمیسیون‌های تخصصی است و به نوعی یکی از کمیسیون‌های خاص مجلس به شمار می‌رود.
بر اساس قانون آیین نامه داخلی مجلس پس از انجام مراسم تحلیف، نمایندگان به حکم قرعه و به‌طور مساوى به پانزده شعبه تقسیم مىشوند و یکی از وظایف شعب پانزده گانه تعیین اعضاى کمیسیون آیین‌نامه داخلى مجلس است. در حقیقت هر شعبه یکی از اعضای خود را که واجد صلاحیت باشد براى تشکیل کمیسیون آیین‌نامه داخلى مجلس معین و نتیجه را به مجلس گزارش می‌کند. این کمیسیون علاوه بر انجام وظایف مقرر در این آیین‌نامه، طرح‌هاى مربوط به اصلاح آیین‌نامه داخلى مجلس را رسیدگى کرده و نظر خود را به مجلس گزارش مىنماید تا مطابق آیین‌نامه مورد بررسى قرار گیرد.
تعداد جلسات کمیسیون و کمیته‌ها
کمیسیون آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی در نخستین اجلاسیه مجلس یازدهم بر اساس همین فرایند تشکیل و محمدحسین حسین‌زاده بحرینی به عنوان رئیس کمیسیون انتخاب شد. این کمیسیون در طول یکسال گذشته 56 جلسه برگزار و کمیته‌های زیرمجموعه کمیسیون آیین نامه داخلی نیز 24 جلسه در این مدت برگزار کرده‌اند.
«اصلاح ساختار اداری» از جمله موضوعات مهم و مورد توجه مجلس یازدهم از ابتدای فعالیت بوده و در همین راستا کمیسیون آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی علاوه بر جلسات مذکور، بنا بر وظیفه قانونی خود 31 جلسه در مورد موارد جانبی و موضوعات مرتبط با شورای اداری، سامان بخشی و نیاز سنجی نیروی انسانی برگزار کرده و به نوعی نخستین گام اصلاح ساختار قوه مقننه را کلید زده است.
کمیسیون آیین نامه داخلی علاوه بر موارد فوق الذکر 19 موضوع ارجاع شده را دریافت کرده که برخی از این موارد خاص بررسی شده است به عنوان مثال نشستی را جهت بررسی صلاحیت وزیر صنعت، معدن و تجارت (رزم حسینی) یا جلسه‌ای را پیرامون سایر موضوعات ارجاعی برگزار کرده است.
تعداد طرح های ارجاعی و بررسی شده
از ابتدای دوره یازدهم تا پایان اجلاسیه اول 45 طرح به کمیسیون مذکور ارجاع شده که از این میان 12 طرح در جلسات فوق الذکر مطرح و رسیدگی شده است. از 12 طرح مطروحه 7 طرح در کمیسیون تعیین تکلیف و گزارش آن به صحن ارسال شده، 2 طرح به دلیل مخالفت نمایندگان رد شده، 2 طرح مسکوت و یک طرح مراعی مانده است.
از جمله طرح‌های بررسی شده در صحن کمیسیون «اصلاح تبصره یک ماده 38 قانون آئین نامه داخلی»، «شفافیت آرای نمایندگان»، «اصلاح و الحاق موادی به قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان»، «اصلاح موادی از قانون آئین نامه داخلی برای تقویت و کارآمدی کمیسیون اصل نودم قانون اساسی»، «اصلاح ماده 72 و 80 قانون آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی» و «اصلاح موادی از قانون آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی ثبت شماره177» است.
بر اساس این گزارش طرح‌های «اصلاح موادی از قانون آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی به شماره ثبت 151» و «اصلاح موادی از قانون آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی به شماره ثبت 169» در کمیسیون رد شده است. طرح «اصلاح موادی از قانون آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی به شماره ثبت 35» نیز مسکوت مانده است.
اصلاح دستورالعمل اجرائی تبصره1ماده36 قانون آئین نامه داخلی(موضوع امتیازی شدن کمیسیون نمایندگان)، بررسی متن پیشنهادی کمیسیون بودجه برای آئین نامه اجرائی نحوه انتخاب رئیس و دادستان دیوان محاسبات مستند به تبصره3ماده51 قانون آئین نامه داخلی، بررسی نامه کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در مورد آئین نامه ساختار و وظایف دبیرخانه مرکزی هیأت نظارت بر انتخابات شوراها و بررسی نحوه مدیریت پیشنهادهای نمایندگان روی طرح‌ها و لوایح در جلسات صحن، از دیگر اقدامات کمیسیون آئین نامه داخلی مجلس در طول یکسال گذشته بوده است.
طرح‌های مهم و مصوب
از میان طرح‌های بررسی شده در کمیسیون آیین نامه داخلی مجلس، طرح اصلاح تبصره یک ماده 38 قانون آئین نامه داخلی در صحن کمیسیون مجلس تصویب و با موافقت نمایندگان در صحن علنی نیز به قانون تبدیل شده است. بر اساس این قانون «در دوره یازدهم، هیأت مشترک رؤسای شعب و هیأت‌رئیسه مجلس می‌تواند حداقل اعضای کمیسیون قضائی و حقوقی را تعیین کند.»
گام بلند کمیسیون آیین نامه داخلی مجلس در نخستین اجلاسیه را شاید بتوان «طرح شفافیت آرای نمایندگان» دانست، طرحی که قرار است پیام صداقت و یک رنگی را به جامعه القاء کند. این طرح پس از بررسی‌های کارشناسی فراوان در دستور کار صحن علنی 15 بهمن ماه 1399 مجلس قرار گرفت اما کلیات طرح اولویت‌دار شفافیت آرای نمایندگان که نیاز به رأی دو سوم داشت، رای لازم را کسب نکرد. در همان زمان رئیس مجلس از اعضای کمیسیون آیین نامه داخلی خواست تا تلاش کنند آیین نامه مجلس در این باره به گونه‌ای اصلاح شود که شفافیت و دغدغه همه نمایندگان در آن دیده شود.
بر همین اساس دیری نپایید که جمعی از نمایندگان بر اساس ماده 130 آیین نامه داخلی مجلس درخواست بررسی مجدد طرح شفافیت را با 50 امضا خواستار شدند، از هیمن رو در نشست صحن علنی 28 بهمن ماه سال 1399 این موضوع مجدد مطرح و با رأی موافق نمایندگان در دستور کار صجن قرار گرفت. لازم به ذکر است که اگر طرحی مورد تصویب مجلس قرار نگیرد، بدون تغییرات اساسی تا 6 ماه نمی‌توان آن را در مجلس پیشنهاده کرد، مگر آنکه 50 نفر از نمایندگان تقاضای طرح مجدد آن را داشته باشند که در مورد طرح شفافیت آراء این اتفاق رخ داد.
«طرح الحاق موادی به قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان» نیز از دیگر اقدامات مهم این کمیسیون در نخستین اجلاسیه مجلس یازدهم بود که در کمیسیون تصویب و در نوبت بررسی صحن مجلس قرار گرفته است.
مکاتبات
کمیسیون آیین نامه داخلی در طول یکسال گذشته 224 نامه وارده و 82 نامه صادره در کارنامه خود ثبت کرده که در مجموع می‌توان گفت این کمیسیون 306 فقره مکاتبات داشته که این مکاتبات با سایر کمیسیون‌ها، بخش‌های اداری و خارج از مجلس، مرکز پژوهش‌های مجلس و برخی دستگاه‌ها بوده است.
مهمانان
کمیسیون آیین نامه داخلی مجلس یازدهم در نخستین اجلاسیه خود از 195 مهمان و مدعوین برای حضور در جلسات نیز دعوت بعمل آورده است./
