22 میلیون دلار رانت دکل خوری
دکل‌بازان چینی، دکل‌بازان هندی، دکل‌بازانی از نهادهای عمومی، دکل‌بازان دولتی و خصوصی. حتی «بابک زنجانی» هم روزگاری تلاش کرد «دکل‌باز» شود. «دکل‌بازان ایران» در زمین50 میلیارد دلاری بازی می‌کنند.
«به گزارش خبرنگارسیاسی آرانیوز»
17 دکل‌‌دار ایرانی و 9 شرکت خارجی با هم رقابت می‌کنند تا چاه بیشتری حفر کنند، تا پول بیشتری فوران کند. این بازی در ایران «پرسود» است. صنعت نفت ایران هم به این رقابت نیاز دارد. با حکم برنامه پنجم توسعه، طی پنج سال باید 2500 چاه در کشور حفر شود. 500 چاه در دریا و 2 هزار چاه در خشکی. حفر هر چاه دریایی به‌طور متوسط حدود 40 میلیون دلار هزینه دارد. هر چاه خشکی هم با هزینه حدود 15 میلیون دلار حفر می‌شود. امسال سال پایانی برنامه پنجم است. بازی پیچیده «دکل» برای برنامه ششم توسعه کشور ادامه دارد. در این گزارش «فهرست دکل‌داران ایران» خواهید خواند. پرده‌ای از «بازی دکل بازان» را خواهید دید. «دکل‌بازی ایران.»
بابک زنجانی چگونه می‌خواست دکل‌باز شود؟
«بابک زنجانی از یک کارخانه دکل‌سازی چینی یک دکل دریایی خریده بود. بیش از 90 میلیون دلار هم بعنوان پیش‌پرداخت به آنها داده بود. آن کارخانه چینی 40 تا 50 میلیون دلار دیگر می‌خواست تا دکل را تحویل دهد.» این را محمد ایروانی، یکی از دکل‌داران خصوصی ایران به «صدا» می‌گوید: «به من پیشنهاد کردند تا این دکل را بر دارم و مابقی پول دکل را پرداخت کنم. گفتند پیش‌پرداختی را هم که بابک زنجانی داده است در صورتحساب‌های شرکتم با شرکت نفت تسویه می‌کنند. بررسی کردم دیدم برای ما اقتصادی نیست. دکل را نگرفتم.» بعدها شرکت دولتی «پترو ایران» ماموریت یافت تا دکلی را که قرار بود بابک زنجانی وارد کند، بخرد و مابقی پول سازنده چینی را تسویه کند. این دکل بعنوان بخشی از بدهی بابک زنجانی در اختیار شرکت «پترو ایران» قرار گرفت تا چاههای لایه نفتی پارس جنوبی را حفر کند. حالا با موضوع «دکل» شعرها سروده‌اند. طنزها گفته‌اند. نقاشی‌ها کشیده‌اند. از وقتی وزیر نفت در پاسخ به سوال خانه ملت گفت که «موضوع مفقود شدن دکل نفتی متعلق به ایران واقعیت دارد و با پیگیری و شکایت ما پرونده‌ای در این خصوص تشکیل شده است.»، واژه «دکل گمشده» وارد ادبیات عامیانه ایرانیان شده است. موضوع دکلی که شرکت تاسیسات دریایی خرید، همه پولش را پرداخت و رسید تحویلش را امضاء کرد اما هرگز به ایران نیامد از دو سال پیش در رسانه‌ها منعکس بود. تابستان 1394 اما، گرم‌تر از سال‌های گذشته است. «دکل‌بازی» شرکت تاسیسات دریایی چگونه به «گِل» نشست؟
قیمت واقعی دکل 88 میلیون دلاری چقدر بود؟
زنگنه در جام جم ماجراهای «دکل فورچونا» موسوم به «دکل گمشده» را دوباره داغ کرد. وزیر نفت در مرداد گرم به استودیوی شبکه یک سیما رفت و ابتدا درباره سهام شرکت خریدار دکل سخن گفت تا معلوم شود زیان ناشی از پرداخت پول دکل و نیامدن آن متوجه چه بخش‌هایی می‌شود: «شرکت تاسیسات دریایی که بخشی از سهام آن به صندوق بازنشستگی صنعت نفت (پنجاه‌ویک درصد)، بخشی هم به تعاونی ناجا (چهل و شش درصد) و بخشی هم به کارکنان این شرکت (سه درصد) تعلق دارد دکل نفتی را به مبلغ ٨٨ میلیون دلار خریداری می‌کند.» توضیحات بعدی وزیر نفت، ماجرا را شفاف‌تر می‌کند: «شرکت خریدار ٢٠ روز قبل از امضای قرارداد با شرکت تاسیسات دریایی برای خرید این دکل، ثبت شده بود و چند روز قبل از نهایی‌شدن قرارداد هم دکل مورد اشاره را ٦٦ میلیون دلار خریده و به مبلغ ٨٨ میلیون دلار می‌فروشد. براساس اسناد امضاشده از سوی مدیریت شرکت تاسیسات دریایی، قرارداد تحویل دکل (رسید تحویل دکل) امضا می‌شود، اما دکلی نمی‌آید.» محمد ایروانی، رئیس هیات مدیره شرکت دانا انرژی در گفت‌وگویش با «صدا» سخنان وزیر نفت را شفاف‌تر می‌کند: «دکل فورچونا را به ما پیشنهاد کرده بودند تا بین 60 تا 65 میلیون دلار بخریم. می‌توانستیم دکلی را که تاسیسات دریایی می‌خواست بخرد در حدود همین قیمت بخریم. حالا اینکه می‌خواستند دکل 66 میلیون دلاری را 88 میلیون دلار بخرند عجیب است.» گروه انرژی دانا یک دکل دریایی و سه دکل خشکی دارد. از محمد ایروانی می‌پرسم:
* برخی معتقدند به‌خاطر دور زدن تحریم‌ها شرکت تاسیسات دریایی مجبور بوده برای خرید دکل شرکت‌های واسطه را به کار بگیرد. به همین دلیل هزینه خرید دکل بالا رفته است.
- «تحریم یعنی فساد. تحریم فسادزاست. وقتی تحریم شروع شد به همکارانم گفتم تحریم یعنی آغاز یک کاسبی کثیف برای بعضی‌ها! من خودم دکل خریده‌ام. حق واسطه‌گری هم داده‌ام. 73 میلیون دلار دکل خریده‌ام و 350 هزار دلار حق واسطه‌گری داده‌ام. اینها نرخ‌های بین‌المللی دارد. اشکالی هم ندارد. اجازه بدهید یک مثال بزنم. حتی بعد از لغو تحریم‌ها، وقتی شما می‌خواهید دکل یا کشتی بخرید ابتدا با یک واسطه صحبت می‌کنید. آن واسطه جنس را مطابق خواست و بودجه شما پیدا کرده و معرفی می‌کند. حالا ممکن است یک درصد از شما بگیرد، یک درصد از فروشنده. خرید دکل یک روال قانونی بین‌المللی دارد.»
حالا سوال مهم اینست که چرا علی طاهری، مدیرعامل سابق شرکت تاسیسات دریایی دکلی را که قیمتش 66 میلیون دلار بوده به قیمت 88 میلیون دلار خریده است! دکلی که پول آن به تمامی پرداخت شد اما وارد ایران نشد. «هفته‌نامه صدا» در چند مرحله تلاش کرد تا نظرات علی طاهری‌مطلق را درباره ماجراهای خرید «دکل فورچونا» منعکس کند. ایشان یکبار پذیرفت تا در فرصتی مناسب این گفت‌وگو انجام شود. اما تماس‌های بعدی بی‌پاسخ ماند. داستان خرید دکل آرژانتینی فورچونا موسوم به «دکل گمشده» چیست؟
یعنی 22 میلیون دلار صرف دور زدن تحریم‌ها شده است؟! یا اینکه...
ایران تحت شدیدترین تحریم‌های بین‌المللی قرار گرفته بود. ورود دکل به آب‌هایش سخت شده بود. چاههای مانده پارس جنوبی باید سریع‌تر حفر می‌شد. شرکت تاسیسات دریایی در پروژه فازهای 12، 14، 15، 16، 17، 18، 19، 20، 21 و 22 پارس جنوبی حضور دارد. لوله‌گذاری بخش دریایی برخی فازها را بر عهده داشته و در برخی فازهای دیگر نیز مجموعه کار دریا از جمله حفاری چاه‌ها را انجام می‌دهد. بعد از تشدید تحریم‌های اروپا و آمریکا در سال 2012، اجاره دکل برای شرکت تاسیسات دریایی دشوارتر از قبل می‌شود. پس خرید دکل در دستور کار قرار می‌گیرد. دکل آرژانتینی «فورچونا» که 31 سال پیش ساخته شده است وارد بازی می‌شود. اوایل تیرماه سال 1391، علی طاهری، مدیرعامل وقت شرکت تاسیسات دریایی، قراردادی را با شرکت «Dean» به مبلغ حدود 88 میلیون دلار امضاء می‌کند تا مالک دکل «فورچونا» شود. شرکت «Dean» بدون هیچ سابقه‌ای، 22 روز قبل از امضای قرارداد با شرکت تاسیسات دریایی در یکی از جزایر انگلیس ثبت شده بود. شرکت «Dean» تنها دو روز قبل از آنکه با شرکت تاسیسات دریایی قرارداد امضاء کند (و 20 روز پس از ثبتش در یکی از جزایر انگلیس) به سراغ مالک اصلی دکل «فورچونا» می‌رود. مالک اصلی این دکل شرکتی است به نام GSP که گفته می‌شود صاحب آن، رابطه نزدیکی با نیکولای چائوشسکو، رئیس‌جمهور اعدام‌شده رومانی داشته است. قرارداد خرید دکل فورچونا از شرکت GSP رومانی اوایل تیرماه سال 1391 توسط مدیر شرکت «Dean» به مبلغ 66 میلیون دلار امضاء می‌شود و دو روز بعد از آن، شرکت «Dean» این دکل را به مبلغ 88 میلیون دلار به شرکت تاسیسات دریایی می‌فروشد.
قرارداد دکل فورچونا 13 آذر 91 فسخ می شود اما ....
نکته مهمی که وزیر نفت در گفت‌وگوی تلویزیونی‌اش از آن پرده برداشت، امضای رسید دکل بود، بی‌آنکه دکلی تحویل شده باشد. یک منبع آگاه به «صدا» می‌گوید: «هنگامی که قرارداد دکل امضاء شد، رسید تحویل دکل از فروشنده، توسط مدیرعامل سابق شرکت تاسیسات دریایی امضاء شده و به شرکت «Dean» داده می‌شود.» این سوال بسیار جدی است که با چه محاسبه‌ای رسید تحویل دکل به فروشنده داده شده است بی‌آنکه دکل به ایران آمده باشد؟! این هم از اقتضائات دور زدن تحریم بوده است؟! جدا از رسید تحویل دکل، نکته مبهم دیگر، نحوه ارسال پول خرید دکل است. تیرماه 91 که به روزهای پایانی‌اش می‌رسد علی طاهری، مدیرعامل سابق شرکت تاسیسات دریایی دستور پرداخت 20 درصد مبلغ قرارداد با شرکت «Dean» به ارزش بیش از 17 میلیون و 400 هزار دلار را صادر می‌کند. از این جا به بعد تحریم‌ها به ایران فشار آورده است. «پول در دسترس نبود. نقل و انتقال پول هم بسیار دشوار شده بود.» این را یک منبع مطلع به «صدا» می‌گوید. بنابراین شرکت تاسیسات دریایی نمی‌تواند به موقع مبلغ باقیمانده دکل را بپردازد. شرکت GSP رومانی، بعنوان مالک اولیه دکل، مابقی پول دکل را از شرکت واسطه‌ای «Dean» دریافت نکرده است. بنابراین حدود پنج ماه بعد از امضای قرارداد فروش دکل، در 13 آذر 1391 معامله را فسخ می‌کند.
قسط دوم دکل از چه حسابی پرداخت شد؟
ماجرا از این جا به بعد جالب‌تر می‌شود. حدود 20 روز پس از فسخ قرارداد مالک اولیه دکل (GSP) و شرکت واسطه‌ای «Dean»، با دستور مدیرعامل سابق شرکت تاسیسات دریایی حدود 40 میلیون دلار از طریق شرکت نیکو به حساب شرکت چینی CPTDC در یک بانک چینی واریز می‌شود تا نهایتا به شرکت «Dean» برسد. شرکت CPTDC از شرکت‌های زیرمجموعه شرکت CNPC چین است. به عبارت دیگر تا اوایل دیماه 91، مجموعا 67 میلیون و 400 هزار دلار با دستور مدیرعامل سابق شرکت تاسیسات دریایی برای خرید دکل فورچونا به شرکت «Dean» داده شده است. این در حالیست که در 13 آذر 91، معامله خرید دکل فورچونا بین مالک اصلی دکل (GSP) و شرکت واسطه‌ای «Dean» فسخ شده است. با این حال پرده بعدی نمایش عجیب‌تر است.
قسط سوم دکل فورچونا چطور از ایران رفت؟
حالا شش روز مانده به بهمن 1391. علی طاهری، مدیرعامل سابق شرکت تاسیسات دریایی، دستور می‌دهد تا بیش از 22 میلیون یوروی دیگر (حدود 30 میلیون دلار) به حساب شرکت چینی CPTDC واریز شود تا از آن طریق به شرکت «Dean» برسد. شرکتی که قرارداد خرید «دکل فورچونا» از مالک اولیه را از دست داده است. یک سوال اساسی هم اینست که چرا این مبلغ و 40 میلیون دلار قبلی به شرکتی داده شده است که هیچ دکلی در اختیار ندارد (شرکت Dean ). بنابراین شرکت تاسیسات دریایی از ابتدای تیر 1391 تا بهمن همین سال، حدود 88 میلیون دلار به همراه رسید تحویل دکل، به شرکت Dean داده است. در حالیکه شرکت Dean از 13 آذرماه 1391 قراردادی با شرکت GSP برای خرید دکل فورچونا نداشته است! این دو جمله زنگنه را که در شبکه ملی کشور گفت بخوانید: «دکل از کسی خریداری شده که مالک آن نبوده است.»، «بدترین چیز اینست که چرا بدون اینکه دکل را تحویل بگیرند رسید دکل را امضاء کردند. خیلی سوال‌برانگیز است.» ابعاد ماجرای «دکل فورچونا» با سوالات مختلفی روبه‌روست.
هیات مدیره تاسیسات دریایی چه زمانی وارد موضوع دکل فورچونا شد؟
تحقیقات «صدا» نشان می‌دهد که برای خرید دکل فورچونا نه‌تنها هیچگونه مصوبه‌ای از کمیسیون معاملات شرکت تاسیسات دریایی گرفته نشده است بلکه موضوع خرید دکل، وقتی در هیات مدیره شرکت تاسیسات دریایی مطرح شده است که خرید دکل بین شرکت Dean (شرکت واسطه) با شرکت GSP (مالک اصلی دکل)، فسخ شده است. هیچگونه تضمینی هم بابت حسن انجام تعهدات از فروشنده گرفته نشده است. «هیات مدیره وقت شرکت تاسیسات دریایی مصوبه‌ای درباره خرید دکل فورچونا، قیمت و نحوه خرید آن نداشته است. تنها بعد از فسخ قرارداد بین شرکت واسطه و شرکت اصلی مالک دکل، این هیات مدیره تصویب‌‌نامه‌ای برای تامین نقدینگی خرید دکل صادر می‌کند.»! این را یک منبع آگاه به «صدا» می‌گوید. اینجا هم می‌توان یک علامت سوال گذاشت. چرا با وجود اطلاع از فسخ قرارداد خرید دکل بین شرکت‌های Dean و GSP علی طاهری، مدیرعامل وقت شرکت تاسیسات دریایی، باز هم با پرداخت 70 میلیون دلار، مانده پول دکل موافقت می‌کند؟ «برای وجوه پرداختی به فروشنده واسطه دکل، تضمینی گرفته نشده است. فقط زمانی که پیش‌پرداخت دکل واریز شده، یک چک به میزان پیش‌پرداخت با پول رایج امارات متحده عربی از یک شرکت ثالث به نام (Dean Legal Consultancy) گرفته شده است. عدم تطابق این موضوع با مکانیزم معامله آنقدر واضح بوده که ظاهرا در زمان عقد قرارداد واحد حقوقی به مدیرعامل وقت شرکت تاسیسات دریایی تذکر داده است.» منبع مطلع «صدا» با اشاره به این مطلب اضافه می‌کند: «بر اساس قرارداد خرید دکل فورچونا، قرار بود 80 درصد پول خرید دکل بعد از انتقال قانونی مالکیت دکل و تحویل آن پرداخت شود. اما این پول به حساب یک حساب چینی که مدیرعامل شرکت Dean معرفی کرد واریز شده است.» بر اساس قرارداد خرید دکل، قرار بود «فورچونا» ظرف 100 روز در آبهای ترکیه تحویل ایران شود؛ اتفاقی که هیچگاه رخ نداد.
نام چه کسانی در کارنامه خرید دکل فورچونا وجود دارد؟ دلال دکل کیست؟
احتمال زیاد دارد که شرکت Dean تنها برای دور زدن تحریم‌ها (یا به بهانه دور زدن تحریم‌ها) 22 روز قبل از معامله دکل، ثبت شده باشد. اما نام چه کسانی به این معامله الصاق شده است. علی طاهری‌مطلق، بعنوان مدیرعامل وقت شرکت تاسیسات دریایی خریدار دکل است. «رضا مصطفوی‌طباطبایی»، در عقد این قرارداد بسیار موثر بوده است. او یک دلال نفتی و مدیرعامل شرکت سپنتا است. نام «مراد شیرانی» نیز، که در آن مقطع مشاور مدیرعامل شرکت تاسیسات دریایی بوده، در میان نام‌های موثر در پیگیری انعقاد قرارداد خرید دکل فورچونا بر زبان‌هاست. گفته می‌شود حتی مدیرعامل وقت شرکت تاسیسات دریایی در برخی نامه‌هایش به «رضا مصطفوی‌طباطبایی»، از طباطبایی بعنوان واسطه عقد قرارداد خرید دکل نام برده است و به نوعی او را متعهد به انجام قرارداد و مسوول جبران پول‌های پرداخت‌شده به شرکت Dean دانسته است. هر چند مدیرعامل شرکت Dean «عمر كامل آل سواد» بوده است. «رضا مصطفوی‌طباطبایی» کیست؟ فقط کافیست نام او را در گوگل سرچ کنید. دلالی که نامش در مناقصات و پروژه‌های مختلف به چشم می‌خورد. گفته می‌شود یکی از شرکت‌های زیرمجموعه او به نام «سپنتا بین‌الملل» تنها در یک فقره معامله دکل، برای یکی از شرکت‌های حفاری ایران به ارزش 420 میلیون دلار، حدود 16 میلیون دلار حق دلالی گرفته است. این دلال نفتی مقیم موناکوی فرانسه، گاهی در دبی ساکن است. «هفته‌نامه صدا» آماده مصاحبه و انعکاس نظرات افرادی است که نامشان در این گزارش آمده است.
دستور زنگنه برای پیگیری خلاف همه دکل ها
موضوع «دکل گمشده» که داغ شد، خرید دکل‌های دیگر هم زیر ذره‌بین رسانه‌ها رفت. برخی سایت‌های خبری نام‌های دیگری از جمله نام یکی از مقامات وزارت نفت، یا فرزند یکی از مسوولین سابق را در معاملات دکل به میان آوردند. نام فرزند عطاء الله مهاجرانی در برخی سایت ها منتشر شد و او نیز جوابشان را داد. زنگنه دو هفته پیش در گفت و گویش با صدا و سیما آب پاکی را روی دست همه ریخت: «داستان دکل خیلی داستان سوال‌برانگیزی است. گفته‌ام اگر در مورد دکل دیگری هم خلاف شده است آن هم باید دنبال شود.» این یعنی وزیر نفت در موضوع فساد با کسی تعارف ندارد: «من با کسی عقد اخوت نبسته‌ام و دوستی هم در این باره با کسی ندارم.» زنگنه در همان مصاحبه پرده از پرونده خرید 30 دکل چینی دیگر هم برداشت: «ما به دنبال استیفای کامل حقوق کشور هستیم.» وزیر نفت خرید دکل‌های اسقاطی را هم خلاف قانون اعلام کرد: «معلوم نیست پول خرید دکل (فورچونا) که به مردم تعلق دارد کجا رفته است. این پول از محل اجرای طرح‌های پارس جنوبی بود. این پول به حساب‌هایی رفته است و قوه قضاییه هم مساله را پیگیری می‌کند.»
دکل فورچونا در خلیج مکزیک است، 88 میلیون دلار ایران کجاست؟!
«دکل فورچونا» موسوم به «دکل گمشده» حالا کجاست؟ این دکل آرژانتینی که به شرکت رومانیایی GSP تعلق دارد با یک قرارداد 984 روزه برای حفاری به خلیج مکزیک رفته است. دکلی که قرار بود برای حفاری 22 حلقه چاه فاز 14 پارس جنوبی به خلیج فارس بیاید از خلیج مکزیک سردرآورده است. 88 میلیون دلار هم بابت خرید آن از جیب مردم ایران رفته است. «با آقایان طاهری، طباطبایی مصطفوی، مراد شیرانی و عمر کامل آل سواد، جلسات زیادی در ایران و خارج از ایران برگزار شده است تا حداقل 80 درصد پولی که جدا از پیش‌پرداخت خرید دکل، واریز شده است به ایران برگردد. اما این جلسات به نتیجه‌ای نرسیده است.» این را منبع مطلع دیگری به «صدا» می‌گوید. برخی منابع هم می‌گویند یکی از دلایل پرداخت کامل پول دکل به شرکت Dean، شکایت شرکت مالک اصلی دکل GSP از شرکت Dean به‌خاطر ناتوانی در تسویه پول دکل در دادگاهی در لندن بوده است. به همین دلیل برای اینکه شرکت Dean بتواند توان مالی پرداخت پول دکل را در دادگاه ثابت کند مابقی پول دکل به حساب آنها واریز شده است! در این باره مستندات قابل اعتنایی در اختیار «صدا» نیست. «دکل‌بازان فورچونا» بازی پیچیده‌ای را راه انداخته‌اند. 88 میلیون دلار پول کوچکی نیست که غیب شود، چنانچه دکل، سازه کوچکی نیست که «گم» شود. دکل فورچونا در خلیج مکزیک است، 88 میلیون دلار پول ایران کجاست؟ چرا این دکل 22 میلیون دلار گرانتر خریده شده است؟!...
کرایه هر روز دکل چقدر است؟
داستان دکل «فورچونا» موسوم به «دکل گم شده» موضوع دکل‌ها را برای مردم جذاب کرده است. «اقتصاد دکل» بسیار بزرگ است. کرایه هر روز دکل خشکی حدود 20 هزار دلار و اجاره هر روز دکل دریایی حدود 150 هزار دلار است. تا ده سال پیش، تنها سه دکل حفاری ملکی در آبهای ایران، چاه حفر می‌کردند. «دکل مدرس»، «دکل ایران خزر» و «دکل الیما». این سومی در آبهای ترکمنستان کار می کند. در سه دهه گذشته شرکتGSP رومانی، دکل‌های «ساگادریل» ژاپن، و دکل‌های «آبان» و «فورسایت گروپ» هند و... ، عمده حفاری‌های دریایی ایران را انجام می‌دادند. حالا 26 بازیگر در تجارت 50 میلیارد دلاری ایران مشغول «دکل‌بازی»اند. 17 شرکت ایرانی و 9 شرکت خارجی شاغل در ایران، دکل ملکی دارند.
تجارت 10 میلیارد دلاری دکل‌بازان در هر سال
بر اساس برنامه اعلامی وزیر نفت برای افزایش تولید نفت از میادین غرب کارون تا 700 هزار بشکه در روز، حدود 850 چاه فقط در این منطقه حفر خواهد شد. هزینه حفر هر چاه در خشکی حدود 15 میلیون دلار است. بنابراین فقط در منطقه غرب کارون حدود 12 میلیارد و 750 میلیون دلار صرف حفر چاه خواهد شد. در دریا، «کیک دکل‌بازان» از این هم لذیذتر است. مجموعا 30 فاز در پارس جنوبی توسعه خواهد یافت. (برخی فازها معادل سه فاز هستند.) هر فاز پارس جنوبی حدود 12 چاه دارد. بنابراین کل چاههای پارس جنوبی 360 فقره خواهد بود. چاههای برخی فازها حفر و افتتاح شده‌اند. چاههای برنامه‌ریزی‌شده برای میادین نفتی و گازی شرکت ملی فلات قاره ایران هم حدود 140 فقره است. هزینه حفر هر چاه دریایی حدود 40 میلیون دلار است. بنابراین در دریا هم حدود 20 میلیارد دلار کار حفاری وجود دارد. اگر دو-سوم از چاههای دریایی هنوز باقیمانده باشد یعنی بیش از 13 میلیارد دلار در دریا برای «دکل‌بازان» کار هست. جدا از چاههای حفر نشده در دریا و خشکی، اگر 2500 چاهی را که بر اساس برنامه پنجم توسعه کشور باید حفر شود مد نظر قرار دهیم، بعد 2000 هزار چاه خشکی را در متوسط هزینه هر چاه خشکی ضرب کنیم (000/000/15دلار*2000)، سپس 500 چاه دریایی را در هزینه حفر آن (000/000/40 دلار*500) ضرب نماییم، این دو عدد اقتصاد پنج‌ساله دکل‌بازی را روشن می‌کند. یعنی در 5 سال 50 میلیارد دلار. تجارت 10 میلیارد دلاری دکل‌بازی برای هر سال، عدد کوچکی نیست. آیا نباید این تجارت بزرگ بصورت منسجم مدیریت شود؟ آیا نباید بازی «دکل‌بازان» مانیتور شود تا با رقابت منفی هزینه‌های کشور را بالا نبرند؟
مدیرعامل شرکت تاسیسات دریایی را چه کسی منصوب می کند؟
«چون عدد و رقم کارها در صنعت نفت بزرگ است، اعدادش در ایران شهوت می‌آورد. می‌گویند فلان پروژه یک میلیارد دلار ارزش دارد. این عدد شهوت‌انگیز است.» این را محمد ایروانی، رئیس هیات مدیره شرکت خصوصی داناانرژی به صدا می‌گوید و می‌افزاید: «می‌گویند اجاره هر روز دکل دریایی 150 هزار دلار است. بعد آن را ضربدر 365 روز می‌کنند می‌شود حدود 54 میلیون و 750 هزار دلار. این عدد شهوت می‌آورد.» رئیس هیات مدیره شرکت داناانرژی یک دکل دریایی و 3 دکل خشکی دارد. این دکل‌ها در شرکت زیر مجموعه این هلدینگ نفتی به نام «پترو ریگ‌دانا» کار می‌کنند: «معتقدم کسانی که صرفا اعداد بزرگ کار دکل را مدنظر قرار می‌دهند از این کار بی‌اطلاعند. نمی‌دانند نقل و انتقال دکل چه دردسری دارد. اپراتوری‌اش چه داستانی دارد. قراردادش چه مشکلاتی دارد.» ایروانی معتقد است اقتصاد دولتی رانت می‌آورد. چند سالی است که با ظهور خصولتی‌ها تشخیص بخش خصوصی از بخش دولتی دشوار شده است. محمد ایروانی این روش را پیشنهاد می‌کند. آیا تاسیسات دریایی دولتی است یا خصوصی؟ تاسیسات دریایی در بودجه سالانه کشور ردیف بودجه ندارد پس دولتی نیست. اما... توضیحات «محمد ایروانی» را بخوانید: «برای اینکه بدانیم کدام بخش دولتی و چه شرکتی خصوصی است بهترین راه اینست که ببینیم مدیر آن شرکت را چه کسی منصوب می‌کند. پنجاه و یک درصد شرکت تاسیسات دریایی متعلق به صندوق بازنشستگی صنعت نفت و 46 درصد آن متعلق به بنیاد تعاون ناجاست. رئیس صندوق بازنشستگی صنعت نفت را وزیر نفت منصوب می‌کند. پس به نوعی مدیرعامل شرکت تاسیسات دریایی هم غیرمستقیم با نظر وزیر نفت منصوب می‌شود.»
«آش» آنقدر «شور» شد که .../ دلال بازی برای اخذ کمیسیون بیشتر
«هفته‌نامه صدا» از «محمد ایروانی» بعنوان رئیس هیات مدیره شرکتی که فروش دکل فورچونا ابتدا به او پیشنهاد شده بود (شرکت گسترش انرژی دانا) می‌خواهد تا نظرش را درباره خرید این دکل توسط شرکت تاسیسات دریایی با شرایط پیش‌گفته بیان کند: «مدیرعامل وقت شرکت تاسیسات دریایی، قراردادی برای خرید یک دستگاه دکل بسته است. تا اینجایش اشکال ندارد. ولی مهم است بدانیم با چه منابعی این کار انجام شده است. اگر این خرید از محل افزایش سرمایه انجام شده است که باید قبلش طرح توجیهی نوشته شده و ظرفیت فعالیت جدیدی در سازمان ایجاد شده باشد. بعد هم سهامدارش را قانع کند که افزایش سرمایه انجام شود. آنوقت می‌تواند دکل را خریداری نماید. مشکل اینجاست که خرید دکل از محل بودجه یک پروژه دیگر انجام شده است و سازمان تاسیسات دریایی را به چالش کشیده است.» چهار سال پیش در حاشیه یک همایش نفتی از یکی از شرکت‌کنندگان همایش بصورت غیررسمی شنیدم که «آش» واسطه‌گری برای خرید یا اجاره دکل‌های خارجی (بویژه چینی) چنان «شور» و آنقدر باعث افزایش بی‌دلیل قیمت‌ها شده که یکی از مقامات دولتی مستقر در چین به وزارت نفت پیشنهاد داده بود تا خرید و اجاره دکل‌ها راسا توسط دولت یا سفارت ایران در چین انجام شود. ظاهرا دلال‌ها برای گرفتن کمیسیون بیشتر در برخی معاملات باعث افزایش قیمت دکل می‌شدند.
محمد ایروانی: ظاهر کار احمقانه است
«سیدمصطفی خویی» که زمانی مدیرعامل شرکت دولتی پتروایران بود حالا مدیرعامل گروه انرژی دانا است. رئیس هیات مدیره این شرکت خصوصی از روند مناقصات حفاری انتقاد دارد. «محمد ایروانی» واگذاری پروژه‌های حفاری به شرکت‌های دولتی بدون در نظر گرفتن شرایط رقابتی را به رانت تعبیر می‌کند. «در یک مناقصه جدید برای حفاری 5 حلقه چاه در آزادگان جنوبی شرکت کردیم. یکی از شرکت‌کنندگان در مناقصه 83 میلیون دلار قیمت داد. ما هم 125 میلیون دلار قیمت دادیم. حالا باید ببینیم اصول حرفه‌ای در برگزاری مناقصه و تعیین صلاحیت شرکت‌ها انجام شده است؟ آن شرکت متعلق به یکی از نهادهای عمومی است که بخشی از سهامش در بورس است.» ایروانی معتقد است وقتی یک شرکت دولتی یا عمومی در مناقصه‌ای شرکت می‌کند ممکن است قیمت‌های غیرکارشناسی بدهد برای اینکه صرفا بتواند برنده مناقصه شود. چرا که وقتی آن پروژه ضرر کند ممکن است مدیر مربوطه دیگر در آن شرکت نباشد. «فرض کنید در مناقصه لرزه‌نگاری شرکت می‌کنیم. از یک طرف شرکت زیر مجموعه صندوق‌های بازنشستگی می‌آید. قرارداد را به زیر قیمت متعارف برنده می‌شود. زیان می‌کند. زیانش در مجمع مشخص می‌شود. حداکثر مدیرعامل را بر کنار می‌کنند اما آن سازمان می‌ماند.»
* آقای ایروانی، شما دلالان نفتی را که گفته می‌شود در قراردادهای خرید و اجاره دکل هم کار می کنند می‌شناسید؟ افرادی نظیر همایون انصاری را؟
- «آقای همایون انصاری دلال است. کارش را انجام می‌دهد. البته من درباره اینکه کارش مورد تایید است و بطور استاندارد کار می کند یا نه، بحث نمی‌کنم. موضوع آن به جای دیگری مربوط است.»
وقتی از «محمد ایروانی» می‌خواهم روند خرید دکل را توضیح دهد می‌گوید: «وقتی می‌خواهید یک دکل بخرید اول باید تفاهم‌نامه امضاء کنید. بعد حساب مشترک با فروشنده باز کنید. بخشی از پول را در آن
منبع : انتخاب
منبع : انتخاب
نظرشما
پربازدیدها
آخرین اخبار
