مرکز پژوهش های مجلس پیشنهاد داد/۲۲ راهبرد برای رفع چالش های آموزش عالی در برنامه هفتم توسعه/ بازطراحی نظام سیاستگذاری آموزش عالی

 

 

معاونت پژوهش های اجتماعی و فرهنگی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در گزارشی اولویت های پیشنهادی نظام آموزش عالی و تحقیقات در برنامه هفتم توسعه را تشریح کرده است.

با توجه به گسترش کمی قابل توجه آموزش عالی در دهه های گذشته و همچنین در نظر گرفتن شرایط کشور از ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و … اولویت های شناسایی شده در این پژوهش عبارتند از:

۱. انسجام بخشی ساختار سیاستگذاری

۲. تبدیل علم به ثروت و قدرت به خصوص از طریق حمایت از پژوهش های کاربردی و تقاضامحور

۳. ارتقای کیفیت آموزش عالی از طریق تقویت نظارت و ارزیابی نظام دانشگاهی و خروجی های آن، فراهم کردن بستر اجرای آمایش آموزش عالی و بازنگری رشته های تحصیلی مبتنی بر نیازها.

۴. بسط عدالت آموزشی از طریق بهینه سازی سهمیه های متنوع و متعدد در کنکور و حذف بومی گزینی.

۵. توجه به دانشجو و نیازهای این قشر، از طریق توجه به رفاه دانشجویی، مسائل فرهنگی دانشجو، اصلاح آیین نامه های آموزشی و تحصیلی و مهارت آموزی.

برنامه هفتم توسعه آخرین برنامه در تحقق اهداف چشم انداز ۱۴۰۴ و همچنین اولین برنامه در پیاده سازی رهنمودهای گام دوم انقلاب اسلامی است. توجه به اولویت ها به منظور جهت دهی واقع گرایانه و منطبق با نیازهای کشور در طول سالهای برنامه از ضروریات زمان حال به نظر می رسد.

عواملی مانند شرایط اقتصادی کشور، شیوع بیماری کرونا و مشخص نبودن زمان دقیق کنترل آن، تحول سریع دانش، فناوری ها و مهارت های مرتبط با آنها، عوامل تعیین کننده اولویت بندی برنامه های نظام آموزشی عالی و تحقیقات کشور در این برهه هستند. این برنامه ها دارای ویژگی هایی نظیر «اصل شفافیت و جهت دهنده بودن»، «اصل شاخص پذیری و قابل ارزیابی و رصد بودن»، «اصل واقع نگری»، «هماهنگی با اسناد بالادستی»، «ضمانت اجرایی» است.

وضعیت موجود نظام آموزش عالی و تحقیقات

نظام آموزش عالی ایران در عمر کمتر از یک قرن به نسبت سایر نظام های آموزش عالی دنیا با چندین قرن سابقه، عملکرد مفیدی داشته است.

وضعیت دستگاه های دولتی: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

جدول وضعیت دانشگاه های تحت پوشش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

جدول وضعیت دانشگاه های تحت پوشش وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

جدول وضعیت دستگاه های غیردولتی (دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه های غیردولتی غیرانتفاعی)

در نمودار زیر روند تغییرات جمعیت دانشجویی کشور از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۸ قابل مشاهده است. این روند نشان دهنده افزایش جمعیت دانشجویی تا سال ۱۳۹۴ و شروع روند کاهشی آن از این سال است.