آقای نعمت زاده، تولید سه میلیون خودرو برای کدام بازار؟
«به گزارش خبرنگار اقتصادی آرانیوز»
محمدرضا نعمت‌زاده به تازگی نشست مشترک با هیات اقتصادی آلمانی اعلام کرد که «برنامه ما رسیدن به تولید ۳ میلیون خودرو در سال است.» ولی‌اله افخمی‌راد، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز خبر داده که «تولید سالانه سه میلیون دستگاه خودرو طی ۶ سال آینده پیش‌بینی شده است.»
،در حال حاضر آمارها و گزارش‌ها نشان می‌دهد که روند تولیدات خودرو منفی است و آخرین گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت مربوط به شهریورماه ۱۳۹۴ حکایت از آن دارد که تولید انواع خودرو در کشور با افت ۴۷.۶ درصدی از ۱۱۵ هزار و ۴۶۲ دستگاه در شهریور ۱۳۹۳ به ۶۰ هزار و ۵۳۳ دستگاه کاهش یافت.
براساس گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت، در ۶ ماهه نخست امسال نیز تولید انواع خودرو با کاهش ۳.۸ درصدی از ۵۲۰ هزار و ۹۳۲ دستگاه در ۶ ماهه نخست سال گذشته به ۵۰۱ هزار و ۱۰۴ دستگاه کاهش پیدا کرد.
از سوی دیگر، طبق آمار اعلامی وزارت صنعت که روی سایت رسمی انجمن خودروسازان ایران نیز قرار گرفته، ایران خودرو، سایپا و پارس‌خودرو به‌عنوان سه غول خودروساز ایران، در مجموع ۸۶۷ هزار و ۲۲۴ دستگاه انواع محصولات سواری را در سال ۱۳۹۳ به تولید رسانده‌اند. این آمار تنها مربوط به خودروهای سواری تولید شده توسط خودروسازان غیرخصوصی کشور است؛ به طوری که با اضافه کردن تیراژ شرکت‌های بخش خصوصی و همچنین خودروهای عمومی و تجاری سبک و سنگین، رقم تولید صنعت خودرو ایران در سال گذشته به بیش از ۱.۱ میلیون دستگاه رسید.
آمار تولید خودرو در سال ۱۳۹۳ در حالی است که هنوز خریداران با بازار خودرو قهر نکرده بودند و بازار خودرو از شرایط بهتری برخوردار بود. این در شرایطی است که کاهش کیفیت و قیمت بالای خودروهای تولید داخل در سال ۱۳۹۴ و از مردادماه به بعد صدای مصرف‌کنندگان را در آورد و اقدام به تشکیل و راه‌اندازی کمپینی با عنوان «خرید خودرو صفر ممنوع» کردند. فشار کمپین اگرچه در حال حاضر تا حدودی خوابیده است، اما همچنان نگاه مردم نسبت به خودروهای تولید داخل تغییر نکرده و تقاضا برای خرید خودروهای صفر و حتی دست دوم به حداقل ممکن رسیده است. آمار تولید نیز موید این موضوع است و در عین حال، خبرها و گزارش‌ها نیز نشان می‌دهد که هم‌اکنون بیش از ۱۰۰ هزار خودرو در پارکینگ و انبار خودروسازان خوابیده است و خریداری برای آنها وجود ندارد.
همه این‌ها نشان می‌دهد که چشم‌انداز مثبتی برای افزایش تقاضا برای خودروهای تولید داخل وجود ندارد و حتی اگر خودروسازان روند گذشته خود را بخواهند طی کنند و تصمیم به تغییر در به روزرسانی تکنولوژی و تولیدات خود نداشته باشند، همین حداقل مشتری‌ها را هم در بازار از دست خواهند داد.
در سوی مقابل، بازارهای صادراتی قرار دارند. طبق برنامه‌ریزی‌هایی که توسط سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران از چند سال پیش انجام شده است، ایران با بازاریابی در خاورمیانه، شمال آفریقا، آسیای میانه و شرق اروپا در خوشبینانه‌ترین حالت می‌تواند ۲.۵میلیون خودرو تولید کند. تحقق این هدف نیز در شرایطی ممکن است که اولا با شکوفا شدن اقتصاد و خروج مناسب خودروهای فرسوده تقاضا بازار داخلی کاهش نیابد و در ادامه همکاری ایران در فضای آرام سیاسی با شرکت‌های بزرگ خودرو‌سازی، جهت تولید مشترک افزایش یابد.
خودروسازان برای افزایش تولیدات خود باید به فکر یافتن بازارهای جدید باشند و برای حضور در بازارهای جهانی احتیاج به کیفیت و فناوری مناسب دارند. حال آنکه اصلی‌ترین محصول بازار خودروی ایران که پراید است با فناوری ۳۰ سال قبل، توان رقابت با محصولات هم‌کلاس خود را که توسط تولید‌کنندگان بزرگ عرضه می‌شود ندارد؛ چراکه محصولات مشابه این خودرو با فناوری روز، ۵۰درصد مصرف سوخت کمتر و کیفیت بیشتری دارند و با قیمتی مشابه پراید با امنیت به مراتب بیشتر در بازارهای جهانی عرضه می‌شوند. یا به‌عنوان نمونه سمند که خودروی اصلی ایران خودرو برای صادرات محسوب می‌شود، وضعیت مشابه پراید را با محصولات هم‌کلاس خود در جهان دارد.
صنعت خودرو ایران با وجود سرمایه‌گذاری‌های بعضا زیان‌ده برای ساخت کارخانه‌های خودرو‌سازی در کشورهای دیگر، تنها توانسته صادرات محصولاتی مانند سمند و پراید را در بهترین حالت به عددی کمتر از ۶۰ هزار دستگاه برساند؛ رقمی که کمتر از ۷ درصد مجموع تولید صنعت خودرو ایران را شامل می‌شود.
بر این اساس، در اینکه صنعت خودروی کشورمان در مقایسه با شرکت‌های بزرگ خودروساز جهانی هیچ حرفی برای گفتن ندارد، بحثی نیست؛ چراکه حتی در قیاس با خودروسازان شرقی مانند کره و چین نیز در شرایطی که این کشورها هر روز در حال افزایش تنوع تولید و ارتقای فناوری و کیفیت هستند، آمارهای سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران نشان از ایرادات فنی بسیار در خودروهای ایرانی دارد. همچنین در بخش فناوری هم به غیر از موتور ملی، سمند، تندر۹۰ و خودروی بومی سایپا که همگی طرح‌های سال‌های ۸۰ تا ۸۴ هستند، در ۱۰ سال اخیر هیچ طرح جدیدی در صنعت خودروی ایران شکل نگرفته است.
این در حالی است که ۵ خودروساز اول جهان هر کدام سالانه بیش از مجموع درآمد صنعت خودرو ایران که ۱۱ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، برای طرح‌های تحقیقاتی هزینه کرده و هرکدام از آنها سالانه بیش از ۱۰ مدل جدید خودرو را به بازار معرفی می‌کنند. اما در عمر ۴۰ ساله صنعت خودروی ایران همه محصولات جدید خودروسازان داخلی که بتوان آن را محصول و نشان یک شرکت دانست، تنها در سمند خلاصه می‌شود.
با وجود این شرایط، در حال حاضر این سوال مطرح است که قرار است ۳ میلیون خودرو در سال برای کدام بازار تولید شود؛ خودروهای تولید داخل که در بازارهای داخلی کشور طرفدار ندارد و در عین حال، به دلیل عدم ارتقای تولیدات داخل، قدرت رقابت در بازار جهانی را ندارد.
