تابوشکنی هراس‌انگیز تل‌آویو؛ عمان هدف بعدی اسرائیل می‌شود؟
به گزارش آرانیوز، مقام‌های قطری سال‌ها حضور مقر رده بالای فرماندهی مرکزی آمریکا در پایگاه العدید را تضمینی قطعی برای محافظت در برابر حمله‌ی دشمنان خارجی می‌دانستند. اما هدف‌گیری بی‌سابقه اسرائیل علیه مقام‌های حماس در دوحه در سپتامبر سال جاری، این تصور را فرو ریخت و اعتماد همه‌ی دولت‌های عربی خلیج فارس به چتر امنیتی ایالات متحده را به‌شدت تضعیف کرد.
خلیج فارس آسیب‌پذیرتر از همیشه
به نوشته جورجیو کافیرو، تحلیلگر مسائل منطقه‌ای، امواج مدیا، عمان که مانند قطر مدت‌ها به‌عنوان یک میانجی کلیدی منطقه‌ای شناخته می‌شد، اکنون اسرائیل را بازیگری حتی سرکش‌تر و خطرناک‌تر می‌بیند؛ مسئله‌ای که نشان می‌دهد چگونه پادشاهی‌های خلیج فارس، که هرگز بازیگران رویارویی‌جو در منازعه اعراب و اسرائیل نبودند، اکنون خود را در برابر تجاوزهای اسرائیل آسیب‌پذیرتر احساس می‌کنند.
مسقط که همواره عملیات‌های نظامی اسرائیل در دیگر نقاط منطقه را محکوم کرده، در واکنش به حمله دوحه نیز همان خط مشی دیرینه خود را دنبال کرد. این سلطان‌نشین همچنین با حملات مشترک آمریکا و بریتانیا به یمن در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ و نیز حمله موشکی ایران در ژوئن ۲۰۲۵ به پایگاه العدید مخالفت کرد؛ موضعی که نشان‌دهنده تعهد گسترده‌تر عمان به ثبات منطقه‌ای و مخالفت با تبدیل‌شدن استفاده از زور به ابزار معمول سیاست خارجی است.
هم مقام‌های رسمی و هم مردم عادی عمان، به‌عنوان یک کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس، به‌شدت از امنیت و حاکمیت قطر حمایت می‌کنند. در راستای همین احساسات، وزارت خارجه عمان بلافاصله حمله اسرائیل را محکوم کرد؛ واکنشی که در رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی بازتاب گسترده‌ای داشت.
تابوشکنی هراس‌انگیز تل‌آویو
به گفته عبدالله بعبود، پژوهشگر عمانی و استاد مدعو در دانشگاه واسِدا در توکیو، بمباران دوحه «تابوشکنی» بود، زیرا نخستین حمله اسرائیل به یک کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس محسوب می‌شد. این حادثه تأثیر عمیقی بر درک تهدید در مسقط گذاشته و پیامدهای گسترده‌ای برای رویکرد آن به امنیت خلیج و تلاش‌های میانجی‌گری آینده دارد.
به گفته یک تحلیلگر عمانی که نخواسته نامش فاش شود: «حتی فضای به‌دقت میانجی‌گری‌شده و بی‌طرف خلیج فارس نیز از عملیات‌های نظامی در امان نیست؛ حاکمیت و مراکز میانجی‌گری می‌توانند به اهداف آسیب‌پذیر تبدیل شوند. بی‌طرفی و میانجی‌گری دارایی‌اند، اما تضمینی برای امنیت فیزیکی نیستند».
بازیگر یاغی، ایدئولوژیک و خطرناک؛ تردیدهای فزاینده نسبت به چتر امنیتی آمریکا
با اینکه نظرسنجی رسمی وجود ندارد، بعبود اذعان دارد در شبکه‌های اجتماعی شاهد خشم گسترده مردم عمان و همبستگی با قطر بوده است. این خشم بازتاب‌دهنده نگرانی‌های عمیق‌تر و تردیدهای فزاینده عمان نسبت به چتر امنیتی آمریکاست.
اگرچه عمان پیش از حمله‌ی ۹ سپتامبر به دوحه نیز به‌دنبال عادی‌سازی روابط با اسرائیل نبود، این حمله فاصله مسقط را از هرگونه بررسی احتمالی پیوستن به توافق‌های ابراهیم بیشتر کرده است. بعبود تأکید کرد: «باور قوی‌ای وجود دارد که اسرائیل یک بازیگر یاغی، ایدئولوژیک و خطرناک است. هرگونه ایده‌ی تلاش برای صلح با کشوری که توسط یک دولت افراطی راست‌گرا اداره می‌شود، فعلاً روی میز نیست».
این موضع در سخنان بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، در نشست گفت‌وگوی منامه نیز منعکس شد. او در انتقاد از تل‌آویو اظهار داشت: «ما مدت‌هاست می‌دانیم که اسرائیل، نه ایران، منبع اصلی ناامنی در منطقه است.»
هدف احتمالی در آینده؟
پس از هدف‌گیری مقام‌های حماس در دوحه، مقام‌های عمانی دیگر نمی‌توانند احتمال حمله اسرائیل به عمان را منتفی بدانند. از آن‌جا که اسرائیل جنبش انصارالله یمن مشهور به حوثی‌ها را «تروریستی» می‌داند، نگرانی‌هایی وجود دارد که شاید تل‌آویو بخواهد نمایندگان حوثی در عمان را هدف قرار دهد. این نگرانی، سیاستگذاران عمانی را ناچار می‌کند با پرسش‌های دشوار درباره احتمال تشدید تنش‌ها و فرسایش هنجارهای سنتی در احترام به حاکمیت دولت‌های عربی خلیج روبه‌رو شوند.
به گفته تحلیلگر عمانی مذکور: «عمان دلایل قابل توجهی برای نگرانی دارد و باید شاخص‌های کلیدی را به‌دقت زیر نظر بگیرد». در همین حال، بعبود سه عامل اساسی را شناسایی کرده که از دید او احتمال تبدیل‌شدن عمان به هدف را کاهش می‌دهند. به گفته بعبود: «اگر عمان به‌سوی ارتباط با چند قدرت مختلف برود، این کار بیشتر از طریق یادداشت تفاهم‌ها، تبادل اطلاعات و تقویت ظرفیت خواهد بود، نه یک معاهده‌ای که آن را درگیر منازعات طرف‌های دیگر کند.»
شوک بزرگ و گذار به یک الگوی امنیتی جدید
در نهایت، حمله‌ی اسرائیل به یک عضو شورای همکاری خلیج فارس، شوکی عمیق بود که به‌طور اساسی فرضیات قدیمی درباره‌ی تعهدات امنیتی واشنگتن نسبت به پادشاهی‌های خلیج را به چالش می‌کشد. برای عمان، به عنوان کشوری مشهور به نقش منحصربه‌فردش به‌عنوان میانجی بی‌طرف، شرایط پیرامون حمله‌ی موشکی اسرائیل به دوحه به‌شدت نگران‌کننده بوده است.
جمع‌بندی کلیدی عمان این است که اسرائیل دیگر متحدان عرب آمریکا در خلیج فارس را مصون از عملیات نظامی خود نمی‌داند و اینکه هیچ کشوری در خلیج فارس نمی‌تواند به‌طور کامل به چتر امنیتی آمریکا تکیه کند. از این رو، چالش اصلی عمان در آینده این خواهد بود که چگونه رویکرد متمایز سیاست خارجی خود که ریشه در اصول بی‌طرفی و میانجی‌گری دارد را حفظ کند و در عین حال با دینامیک‌های امنیتی جدید و متغیر منطقه سازگار شود.
