تشدید نگرانی‌ها در منطقه؛ خلیج فارس از ترامپ ناامید شد؟

به نظر می‌رسد اقدامات رئیس‌جمهور ایالات متحده در قبال ایران، متحدان عرب این کشور را به لرزه درآورده باشد.

نگرانی در خلیج فارس

به نوشته پالیتیکو، نگرانی مقامات چندین کشور خلیج فارس از این بابت در حال افزایش است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، ممکن است علی‌رغم تلاش‌های مداوم آن‌ها برای توصیه به خویشتن‌داری در قبال تهران، کشورش را به سمت درگیری دیگری علیه ایران سوق دهد.

به گفته سه منبع آگاه که از گفت‌وگوهای میان دولت ایالات متحده و متحدانش در خلیج‌فارس آگاه هستند، کاخ سفید تضمین‌های کمی در مورد توجه به این توصیه داده است و آن‌ها معتقدند که لفاظی‌های تند ترامپ -و البته انتقال مداوم ادوات و تجهیزات نظامی به سمت خلیج فارس- او را تا جایی در تنگنا قرار می‌دهد که حمله به ایران ممکن است اجتناب‌ناپذیر شود.

به گفته یک مقام خلیج فارس، پس از عملیات چند هفته پیش ایالات متحده برای برکناری نیکلاس مادورو، رهبر سابق ونزوئلا، هیچ شکی در مورد توانایی‌های ارتش ایالات متحده وجود ندارد. چیزی که ارزیابی آن دشوارتر بوده این است که آیا ترامپ هدف مشخصی برای حمله احتمالی به ایران تعیین کرده است -چه صرفاً ارسال پیام و یا فراتر- و آیا تاکتیک‌ها از پیش مشخص است. یک منبع دیگر در خلیج فارس هم گفته هنوز برای ما مشخص نیست که هر دو طرف چه می‌خواهند، حتی پس از گفت‌وگوهای زیاد.

ریسک تشدید تنش‌ها

در هفته های اخیر، پنج کشور عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، عمان و ترکیه با یکدیگر همکاری داشته‌اند تا از شعله‌ور شدن بیش‌تر تنش‌ها و حتی وقوع یک جنگ تمام عیار دیگری که می‌تواند منطقه خلیج فارس را بی‌ثبات کند، جلوگیری کنند. ترامپ مدت‌هاست که تعمیق روابط تجاری و دیپلماتیک را در خاورمیانه‌ای مدرن و صلح‌آمیزتر در اولویت قرار داده است، هدفی که گاهی اوقات با رویکرد او در قبال ایران و حتی ابراز  تهدیدات  نظامی علیه این کشور، در تضاد بوده است.

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، هفته گذشته صراحتا به مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، قول داد که ریاض اجازه استفاده از حریم هوایی خود برای حمله‌ به ایران را نخواهد داد. این اظهارات پس از انتشار بیانیه مشابهی از سوی امارات متحده عربی ابراز شد. مقامات این کشورها از طریق کانال‌های مختلف، مقامات جمهوری اسلامی ایران را به بازگشت به میز مذاکره ترغیب کرده‌اند. اما آن‌ها به طور خصوصی اذعان دارند که توافقی با هدف پایان برنامه اتمی ایران، بعید به نظر می‌رسد.

چرخش ریاض

با این همه، در پی سفر خالد بن سلمان، وزیر دفاع پادشاهی عربستان سعودی، به واشنگتن،  باراک راوید، گزارش‌گر آکسیوس، طی گزارشی مدعی شد شاهزاده سعودی به رغم تصورات پیشین با اقدام احتمالی ایالات متحده مخالفتی نداشته است. به باور راوید، این یک تغییر موضع در دیدگاه سعودی‌ها است. ریاض پیش از این بارها در مورد تشدید تنش هشدار داده و ابراز نگرانی عمیق سه هفته پیش محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان یکی از دلایلی است که گفته شده  باعث شد ترامپ حمله را به تعویق بیندازد.

به باور راوید، یکی از دلایل این تغییر موضع ممکن است این باشد که سعودی‌ها مصمم شده‌اند که ترامپ تصمیم به حمله گرفته و آن‌ها نمی‌خواهند به عنوان مخالف این اقدام دیده شوند.