پشت‌پا به فرمانده؛ چرا هم‌حزبی‌های ترامپ به قطعنامه ضد جنگ رای دادند؟

روند تقابل نظامی ایالات متحده با ایران، این روزها نه تنها در عرصه میدانی، بلکه در لایه‌های درونی حاکمیت واشنگتن نیز بحران‌آفرین شده است. در اقدامی کم‌سابقه که نشان‌دهنده تعمیق شکاف در بدنه حزب حاکم است، مجلس نمایندگان آمریکا با همراهی معنادار شماری از نمایندگان جمهوری‌خواه، به قطعنامه تحدید اختیارات جنگی دونالد ترامپ علیه ایران رای مثبت داد؛ مصوبه‌ای که تحلیل‌گران بین‌المللی آن را یک سرزنش علنی و نمادین برای سیاست‌های جنگ‌طلبانه رئیس‌جمهور قلمداد می‌کنند.

به گزارش آرانیوز، این طرح نظارتی با ۲۱۵ رای موافق در برابر ۲۰۸ رای مخالف به تصویب رسید. طراح اصلی این اقدام، «گرگوری میکس» نماینده دموکرات نیویورک و از چهره‌های برجسته کمیته امور خارجی بود. اگرچه تلاش قبلی برای رای‌گیری درباره این قطعنامه به دلیل خروج تاکتیکی رهبران جمهوری‌خواه از صحن مجلس بی‌نتیجه مانده بود، اما این‌بار پیوستن چهار نماینده جمهوری‌خواه به ائتلاف مخالفان جنگ، موازنه قدرت را به نفع مهار کاخ سفید تغییر داد. همچنین یکدستی بی‌سابقه در جبهه دموکرات‌ها زمانی تکمیل شد که «جرد گلدن»، نماینده دموکرات ایالت مین که سابقه مخالفت با این طرح را داشت، این‌بار در چرخشی آشکار به صف حامیان قطعنامه پیوست.

مفاد قطعنامه و چشم‌انداز حقوقی آن

این مصوبه صراحتاً از رئیس‌جمهور آمریکا می‌خواهد بدون کسب مجوز رسمی یا اعلام جنگ از سوی کنگره، از هرگونه درگیر کردن نیروهای مسلح این کشور در عملیات نظامی علیه ایران خودداری کند. اگرچه این اقدام گامی بیشتر نمادین برای مخالفت با رویکرد ترامپ تلقی می‌شود، اما می‌تواند کاتالیزوری برای اقدامات مشابه و سخت‌گیرانه‌تر در مجلس سنا باشد. 

پیش از این، سنای آمریکا نیز نسخه مشابهی را با ۵۰ رای موافق در برابر ۴۷ رای مخالف به تصویب رسانده بود که در آن چهار سناتور جمهوری‌خواه نیز با دموکرات‌ها هم‌صدا شده بودند. با این حال، برای تبدیل شدن این قطعنامه‌ها به قانون اجرایی و عبور از سد وتوی احتمالی رئیس‌جمهور، نیاز به تایید دوسوم نمایندگان در هر دو مجلس خواهد بود؛ مسیری دشوار که البته وزن سیاسی مخالفان ترامپ را به رخ می‌کشد.

شورش در جبهه خودی؛ اعتراض به پیامدهای اقتصادی جنگ

چهار نماینده جمهوری‌خواهی که با رای خود به این قطعنامه شوک بزرگی به دولت وارد کردند، عبارتند از: توماس مسی (کنتاکی)، برایان فیتزپاتریک (پنسیلوانیا)، تام بارت (میشیگان) و وارن دیویدسون (اوهایو). 

در این میان، موضع‌گیری «توماس مسی» بسیار تند و صریح بود. او با اشاره به خستگی افکار عمومی از هزینه‌های سرسام‌آور این نبرد اعلام کرد: «مردم از بنزین ۵ دلاری و گازوئیل ۶ دلاری به ستوه آمده‌اند.» مسی که پیش از این نیز با اقدامات نظامی بدون مجوز کنگره مخالفت کرده بود، پس از شکست در انتخابات مقدماتی حزب در ایالت خود برابر نامزد مورد حمایت ترامپ، موضع تندتری علیه رئیس‌جمهور اتخاذ کرده است.

این اقدام با واکنش خشمگینانه دونالد ترامپ مواجه شد. او در شبکه اجتماعی خود (تروث سوشال)، این چهار نماینده را افرادی «خودنما» خواند که صرفاً به دنبال جلب توجه هستند و با لحنی کنایه‌آمیز به شعار معروف خود (MAGA) اشاره کرد. ترامپ مدعی شد این مصوبه در بحبوحه مذاکرات نهایی برای پایان دادن به بحران، اهرم فشار و قدرت چانه‌زنی واشنگتن را در برابر تهران تضعیف می‌کند و آن را اقدامی «غیرمیهن‌پرستانه» نامید.

سایه سنگین افکار عمومی و بن‌بست قانونی پنتاگون

تلاش‌ها برای مهار ترامپ در حالی شدت گرفته که نظرسنجی‌های اخیر نشان‌دهنده سقوط شدید محبوبیت وی است. بر اساس نظرسنجی مشترک اکونومیست و یوگاو، میزان رضایت از عملکرد ترامپ به پایین‌ترین حد خود یعنی ۳۴ درصد رسیده است، در حالی که ۵۹ درصد شهروندان با سیاست‌های او مخالفند. همچنین ۶۸ درصد از مردم آمریکا خواهان دستیابی فوری به یک توافق صلح برای پایان دادن به این غائله هستند.

از منظر حقوقی، قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳ رئیس‌جمهور را ملزم می‌کند ظرف ۶۰ روز بدون مجوز کنگره به عملیات‌های نظامی خارجی خاتمه دهد. اگرچه «پیت هگست»، وزیر دفاع آمریکا، مدعی شده بود که اعلام آتش‌بس موقت، زمان‌سنج این قانون را صفر کرده و مهلت جدیدی برای دولت ایجاد می‌کند، اما نمایندگان کنگره با رد این تفسیر حقوقی، تداوم این جنگ را غیرقانونی و فاقد مشروعیت ملی می‌دانند. در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، به نظر می‌رسد فاصله گرفتن تدریجی جمهوری‌خواهان از ترامپ، تلاشی برای فرار از ترکش‌های اقتصادی و سیاسی این جنگ فرسایشی باشد.

خبرنگار: حسام دیانت مهر