آتش‌بس در بن‌بستِ باروت؛ عبور از خط قرمزها در شبِ پرالتهاب خاورمیانه

در حالی که جهان به دنبال تثبیت آرامش نسبی در منطقه بود، خردادماه ۱۴۰۵ با تبادل آتش بی‌سابقه میان تهران و واشنگتن، به یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های دیپلماتیک تبدیل شد. تقابل نظامی مستقیم که از خلیج‌فارس تا پایگاه‌های دوردست در اردن و کویت گسترش یافته، نشان‌دهنده فروپاشی عملیِ توافقات پیشین و ورود به فاز «واکنش‌های متقارن» است.

 تقابل در تنگه؛ از سقوط آپاچی تا تلافی پدافندی
جرقه دور جدید تنش‌ها با سرنگونی یک بالگرد «آپاچی» آمریکایی در آب‌های خلیج‌فارس زده شد. واشنگتن با ادعای اصابت پهپاد ایرانی به این بالگرد، سه موج حمله سنگین علیه زیرساخت‌های پدافندی و راداری در جنوب ایران (به‌ویژه مناطق قشم و سیریک) انجام داد؛ اقدامی که ترامپ آن را «پاسخی قدرتمند و متناسب» نامید. در مقابل، وزارت امور خارجه ایران این حملات را نقض صریح منشور سازمان ملل دانسته و بر حق ذاتی دفاع مشروع تأکید کرد.

عملیات «الازرق»؛ نفوذ موشکی به قلب پایگاه‌های دوردست
جدی‌ترین بخش این تنش، ادعای سپاه پاسداران مبنی بر هدف قرار دادن ۲۱ مرکز نظامی متعلق به آمریکا در سطح منطقه است. در صدر این لیست، حمله به پایگاه استراتژیک «الازرق» در اردن قرار دارد. در حالی که تهران از انهدام آشیانه جنگنده‌های F-35 خبر می‌دهد، امان مدعی رهگیری ۵ موشک در آسمان این کشور شده است. همزمان، گزارش‌هایی از شنیده شدن صدای انفجار در کویت و بحرین، نشان از گستردگی جغرافیایی این تقابل دارد.

 آرایش جنگی در منطقه؛ ۵۰ هزار نظامی در حالت آماده‌باش
پنتاگون در واکنشی سریع، حضور نظامی خود را در خاورمیانه به اوج رسانده است. استقرار ناوهای هواپیمابر «آبراهام لینکلن» و «جورج بوش» به همراه ۲۰ هزار نیروی دریایی در آب‌های منطقه و مجموعاً ۵۰ هزار نظامی در پایگاه‌های زمینی، نشان‌دهنده جدی بودن احتمال وقوع یک درگیری تمام‌عیار است.

 شوک به بازار انرژی؛ نفت به مرز ۹۳ دلار نزدیک شد
سایه جنگ بلافاصله بر بازارهای جهانی سنگینی کرد. بهای نفت برنت با جهشی نزدیک به یک درصد، به فراتر از ۹۲ دلار رسید. تحلیلگران بازار معتقدند هرگونه اختلال در مسیر ترانزیت انرژی در تنگه هرمز در پی این درگیری‌ها، می‌تواند قیمت‌ها را به ارقام بی‌سابقه‌ای سوق دهد.

 دیپلماسی در حاشیه؛ تلاش‌های لحظه آخری برای مهار بحران
در حالی که میدان نبرد در حال گرم شدن است، تماس‌های تلفنی میان تهران، ریاض و آنکارا افزایش یافته است. پاکستان نیز از تریبون سازمان ملل هشدار داده که تنها راه خروج از این «باتلاق امنیتی»، بازگشت به میز مذاکره و پرهیز از چرخه خشونت است. با این حال، با توجه به تهدیدهای متقابل تهران برای «پاسخ گسترده‌تر» و اصرار واشنگتن بر «دفاع از خود»، مرز میان بازدارندگی و جنگ فراگیر بیش از هر زمان دیگری مخدوش شده است.

خبرنگار :حسام دیانت مهر