آتش‌بس در نقطه جوش؛ ژنو میزبان تفاهم ۶۰ روزه تهران و واشنگتن
این پیشرفت دیپلماتیک پس از آن حاصل شد که سطح درگیری‌ها از ترورهای محدود به یک رویارویی ۴۰ روزه و در نهایت هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی (مانند تاسیسات آب روستای بمانی در سیریک) کشیده شد. در حالی که تهدیدات لفظی مقامات آمریکایی ادامه داشت، رایزنی‌های فشرده هیئت قطری در تهران منجر به نهایی شدن متن این تفاهم شد. قابل ذکر است که حمله به تاسیسات آب در سیریک واکنش‌های منفی گسترده‌ای در پی داشته و کارشناسان حقوقی و برخی سناتورهای آمریکایی آن را مصداق احتمالی جنایت جنگی دانسته‌اند.
بر اساس جزئیات منتشر شده، این تفاهم‌نامه دارای چند محور اساسی است که خطوط قرمز ایران در آن لحاظ شده است:
* **پرونده هسته‌ای:** هیچ تعهد جدیدی پذیرفته نمی‌شود و حق غنی‌سازی ایران محفوظ است.
* **تنگه هرمز:** مدیریت آن در انحصار کشورهای ساحلی (ایران و عمان) باقی می‌ماند و صرفاً محاصره‌ها رفع و عبور و مرور عادی می‌شود.
* **پایان درگیری‌ها:** توقف قاطع جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله در لبنان.
* **آزادسازی منابع مالی:** دارایی‌های بلوکه‌شده ایران، از جمله مبلغ $6$ میلیارد دلار در قطر، طی سازوکاری مشخص آزاد خواهد شد.
* **مذاکرات آتی:** گفتگوهای ۶۰ روزه تنها بر سه محور «لغو تحریم‌ها»، «غرامت جنگی به ایران» و «مسائل هسته‌ای» متمرکز خواهد بود و موضوعات موشکی در دستور کار نیست.
واکنش‌های جهانی
این توافق با استقبال کشورهای میانجی و جامعه جهانی روبه‌رو شده است. مقامات قطر، فرانسه، پاکستان و اتحادیه اروپا از این گام دیپلماتیک حمایت کرده‌اند. با این حال، اسرائیل از این روند ناراضی است و دفتر نتانیاهو اعلام کرده که تل‌آویو طرف این توافق نیست و نباید قربانی تفاهمات واشنگتن و تهران شود.
چشم‌انداز پیش‌رو
توافق ژنو یک معاهده نهایی نیست، بلکه تلاشی برای مدیریت بحران است. موفقیت این دوره $60$ روزه به پایبندی طرفین به تعهداتشان، به ویژه لغو تحریم‌ها از سوی آمریکا و توقف درگیری‌ها بستگی دارد. تهران نشان داده است که ضمن آمادگی برای دیپلماسی و کنترل تنش، از خطوط قرمز و منافع ملی خود در میز مذاکره کوتاه نخواهد آمد. سرنوشت نهایی این صلح شکننده، در دو ماه آینده در میدان سیاست رقم خواهد خورد.
خبرنگار: حسام دیانت مهر
