شطرنج پساجنگ؛ واشنگتن در بن‌بست نظامی، تهران در آستانه آزمون بزرگ دیپلماسی
تحولات ماه‌های اخیر و فرسایشی شدن عملیات گسترده ائتلاف آمریکایی-اسرائیلی، موازنه‌ای نوین را در محاسبات استراتژیک منطقه رقم زده است. محاسبات اولیه‌ای که بر پایه تغییر سریع معادلات تهران طراحی شده بود، با برخورد به سد مستحکم تاب‌آوری و تجربه ریشه‌دار دفاعی ایران، به بن‌بستی راهبردی برای واشنگتن بدل شده است. اکنون کاخ سفید با پی بردن به هزینه‌های فزاینده این تقابل، کانون تمرکز خود را از «میدان نبرد» به «میز پساجنگ» کشانده است.
پناه بردن واشنگتن به دیپلماسی منطقه‌ای پس از بن‌بست نظامی
گزارش‌های معتبر بین‌المللی حاکی از آن است که دونالد ترامپ در حاشیه اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد، نشستی ویژه با سران شش کشور حاشیه خلیج‌فارس ترتیب داده تا دکترین جدید خود را برای دوران پس از درگیری به بحث بگذارد. این چرخش رویکرد نشان می‌دهد که دستاوردهای فناورانه و مانورهای هوایی پرهزینه ارتش آمریکا، نتیجه مطلوب و قاطعی در بر نداشته و واشنگتن ناچار شده برای مهار پیامدهای جنگ، دوباره به چانه‌زنی‌های دیپلماتیک و ایجاد ائتلاف‌های منطقه‌ای با همسایگان روی آورد.
تثبیت اقتدار دفاعی و ضرورت فتح سنگر «روز بعد»
واقعیت‌های میدانی اثبات کرد که جمهوری اسلامی ایران در چارچوب یک دکترین دفاعی هوشمند و تکیه بر عمق تمدنی و تاریخی خود، قواعد جنگ‌های نامتقارن را به‌خوبی می‌شناسد و توان تحمیل اراده دفاعی را داراست. با این حال، پرسش بنیادینی که امروز پیش روی ناظران قرار دارد این است: آیا تهران به همان اندازه که در میدان رزم به مرتبه استادی رسیده، برای «پیروزی در صلح» و مدیریت فضای سیاسی پساجنگ نیز دارای نقشه‌راه مشخص است؟
تجارب گذشته تاریخی یادآور می‌شود که پیروزی میدانی بدون ترسیم هوشمندانه راهبرد «روز بعد از نبرد»، می‌تواند دستاوردهای بزرگ را در معرض فرسایش قرار دهد. تداوم فضای جنگی تا ابد ناممکن است؛ از این رو، ورود به فاز ثبات و صلح‌سازی مستلزم تدوین یک مدل دیپلماتیک کارآمد و فعال است.
نیویورک؛ بزنگاه تاریخی برای معرفی دکترین صلح و اقتدار ایرانی
حضور مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در تریبون مجمع عمومی سازمان ملل فرصتی راهبردی و طلایی در اختیار دیپلماسی کشور قرار می‌دهد. ایران می‌تواند در این بزنگاه حساس، به جای قرار گرفتن در موضع انفعال، خود طراح و راوی اصلی «نظم منطقه‌ای پساجنگ» باشد و با ارائه ابتکارات مبتنی بر امنیت درون‌زا و همکاری با کشورهای همسایه، بازی‌های تحمیلی غرب را خنثی سازد. تلفیق اقتدار سخت نظامی با مهارت نرم دیپلماتیک، کلید موفقیت نهایی در پرونده تقابل جاری خواهد بود.
گزارش: حسام دیانت مهر
