چین و عمان در خط مقدم مهار تنش؛ طرح تازه مسقط و پکن برای احیای دیپلماسی میان تهران و واشینگتن
سفر علی باقری‌کنی، معاون بین‌الملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران به پکن، در چارچوب تحولات فشرده دیپلماتیک پیرامون بحران تهران و واشینگتن و تلاش بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها ارزیابی می‌شود؛ تحولاتی که این‌بار با محوریت چین و عمان، ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است.
در شرایطی که کانال دوحه همچنان تلاش می‌کند با حفظ ارتباط میان تهران و واشینگتن مانع از بازگشت به جنگی فراگیر شود، تحولات دیپلماتیک اخیر در پکن از شکل‌گیری مسیری موازی برای مهار بحران حکایت دارد؛ مسیری که این‌بار نه از حاشیه خلیج فارس، بلکه با محوریت چین و عمان و در تعامل مستقیم با شورای عالی امنیت ملی ایران دنبال می‌شود.
تحرک تازه تهران در پکن؛ رایزنی امنیتی در سایه تحولات منطقه
سفر علی باقری‌کنی، معاون بین‌الملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران به پکن را باید در چارچوب تلاش برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها ارزیابی کرد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، باقری‌کنی به منظور دیدار و رایزنی با مقام‌های چینی به پایتخت این کشور سفر کرده است تا درباره تحولات دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی گفت‌وگو کند.
هم‌زمانی این سفر با تحرکات دیپلماتیک عمان و چین، به آن ابعادی فراتر از مناسبات دوجانبه می‌بخشد. پیش‌تر خبرگزاری چین از دیدار وانگ‌یی، وزیر خارجه این کشور، با یک مقام امنیتی ایرانی در پکن خبر داده بود. این دیدارها نشان می‌دهد ارتباطات سیاسی و امنیتی تهران و پکن در سطحی جدی دنبال می‌شود. شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، تأکید کرده است که خاورمیانه و منطقه خلیج فارس نباید به عرصه رقابت‌های ژئوپلیتیکی تبدیل شوند و بر ضرورت حل‌وفصل اختلافات از طریق راهکارهای سیاسی تأکید کرده است.
این موضع‌گیری نشان‌دهنده نگرانی پکن نسبت به پیامدهای گسترش بحران بر امنیت منطقه و مسیرهای حیاتی تجارت و انرژی است. سفر باقری‌کنی نیز در همین چارچوب بخشی از رایزنی‌های تهران برای ارزیابی ابتکارهای تازه دیپلماتیک به شمار می‌رود.
بازگشت عمان به صحنه میانجی‌گری؛ روایت المیادین از نشست سه‌جانبه در پکن
مهم‌ترین تحول در حاشیه این سفر، گزارش شبکه المیادین درباره برگزاری نشست سه‌جانبه میان مقام‌های ایران، چین و عمان در پکن است. این شبکه به نقل از یک منبع آسیایی گزارش داد پس از پایان دیدار سلطان هیثم بن‌طارق، سلطان عمان با شی جین‌پینگ، وزیران خارجه چین و عمان در تالار بزرگ خلق باقی ماندند تا در نشستی سه‌جانبه با هیئت ایرانی شرکت کنند.
براساس این گزارش، علی باقری‌کنی نیز در این گفت‌وگوهای غیرعلنی حضور داشته و موضوع اصلی نشست، بررسی ابتکار تازه عمان برای میانجی‌گری میان تهران و واشینگتن و ارزیابی تضمین‌های اقتصادی و امنیتی چین بوده است. به گفته منبع مورد استناد المیادین، مسقط در مقطعی با مشارکت پاکستان و قطر کنار گذاشته شده بود، اما اکنون ضرورت بازگشت به ظرفیت دیپلماتیک عمان احساس می‌شود. نقش مستقیم‌تر چین در این مرحله می‌تواند به ابتکار عمان وزن بیشتری ببخشد.
هم‌افزایی پکن و مسقط؛ از تضمین‌های احتمالی تا امنیت تنگه هرمز
هم‌زمان با انتشار گزارش المیادین، خبرگزاری شینهوا از توافق چین و عمان برای تشویق ایران و آمریکا به اتخاذ راهکارهای مسالمت‌آمیز، بازگشت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و ازسرگیری مذاکرات خبر داد. دو کشور همچنین بر ضرورت ازسرگیری تردد ایمن کشتی‌ها در تنگه هرمز تأکید کردند.
سفر سلطان عمان به چین نخستین سفر رسمی یک پادشاه عمان به این کشور از زمان برقراری روابط در سال ۱۹۷۸ است. توسعه همکاری‌های اقتصادی و امضای یادداشت‌های تفاهم متعدد، زمینه را برای تقویت مناسبات راهبردی دو کشور و افزایش ظرفیت چین برای ایفای نقش در تحولات منطقه‌ای فراهم کرده است. با این حال، هنوز روشن نیست تضمین‌های اقتصادی و امنیتی چین چه ابعادی دارند و آیا واشنگتن آمادگی پذیرش چنین نقشی را دارد یا خیر.
در مجموع، تحولات پکن نشان‌دهنده شکل‌گیری یک مسیر دیپلماتیک موازی در کنار کانال دوحه است؛ مسیری که هدف آن فراهم‌کردن زمینه بازگشت به مذاکرات و جلوگیری از گسترش جنگ است.
