بازی دوگانه در واشنگتن؛ پشت پرده طرح فوری قطر برای نجات دیپلماسی با ایران
در حالی که سایه سنگین تهدیدات نظامی همچنان بر فضای روابط بین‌الملل سنگینی می‌کند، تحرکات فشرده دیپلماتیک در محور دوحه–واشنگتن وارد مرحله‌ای سرنوشت‌ساز شده است. دیدار قریب‌الوقوع دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، با نخست‌وزیر قطر در شرایطی برگزار می‌شود که میانجی‌گران منطقه‌ای آخرین تلاش‌های خود را برای ارائه یک «طرح‌ابتکاریِ فوری» جهت مهار بحران و بازگرداندن تهران و واشنگتن به میز مذاکره به کار بسته‌اند؛ طرحی که توپ را کاملاً در زمین کاخ سفید قرار داده است.
طرح دو روزه میانجی‌گران؛ از لغو محاصره تا بازگشایی تنگه هرمز
بر اساس گزارش‌های دریافتی از منابع مطلع دیپلماتیک، ابتکار عمل جدید منطقه‌ای که با محوریت نخست‌وزیر قطر و مشارکت بازیگرانی چون پاکستان، عمان و مصر پیگیری می‌شود، یک نقشه راه فشرده و دو روزه را برای اعتمادسازی متقابل روی میز گذاشته است.
طبق این چارچوب پیشنهادی، روند اجرایی در روز نخست با گام‌های عملیاتی واشنگتن آغاز می‌شود؛ به‌طوری‌که آمریکا ملزم به رفع محاصره دریایی و آزادسازی بخشی از منابع مالی بلوکه‌شده ایران خواهد بود. در مقابل، تهران نیز موافقت می‌کند دعوت رسمی برای حضور بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تأسیسات آسیب‌دیده صادر کند. در روز دوم و پس از تکمیل این تعهدات متقابل، بازگشایی کامل تنگه هرمز و ازسرگیری رسمی مذاکرات هسته‌ای با تمرکز بر تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنی‌شده کلید خواهد خورد.
مواضع رسمی؛ از هشدار صریح تهران تا موضع‌گیری محافظه‌کارانه واشنگتن
دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران بار دیگر با تاکید بر اینکه ابتکار عمل و حسن نیت خود را نشان داده، توپ را به زمین حریف انداخته است. مقامات ارشد وزارت امور خارجه کشورمان تصریح کرده‌اند که تداوم مسیر دیپلماسی مستلزم توقف همه‌جانبه اقدامات خصمانه، پایان جنگ در تمامی جبهه‌ها و پاسخ صریح واشنگتن به پیشنهادهای ارائه شده است؛ در غیر این صورت، اراده قاطع نیروهای مسلح جمهوری اسلامی برای پاسخ به هرگونه ماجراجویی نظامی کاملاً آماده و عملیاتی خواهد بود.
در آن سوی میدان، اظهارات مقامات ارشد دولت آمریکا حاکی از وجود شکاف و رویکردی دوگانه است. از یک‌سو، ترامپ در مصاحبه‌های اخیر خود مدعی عدم تمایل به تشدید تنش‌های نظامی شده و از سوی دیگر، تیم امنیتی و سیاست خارجی این کشور همچنان با چاشنی تهدید و طرح ادعاهای تند، ارزیابی محتاطانه‌ای از روند مذاکرات ارائه می‌دهند. با این وجود، تحرکاتی نظیر رایزنی‌های همه‌جانبه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با میانجی‌گران منطقه‌ای نشان می‌دهد که واشنگتن هنوز نتوانسته راهکار قطعی برای خروج از این بن‌بست پیدا کند.
دیدار دوشنبه در واشنگتن، آزمونی جدی برای سنجش میزان انعطاف‌پذیری کاخ سفید در برابر دیپلماسی منطقه‌ای است؛ نشستی که می‌تواند پنجره‌ای تازه برای کاهش تنش بگشاید یا بحران را وارد فاز تازه‌ای کند.
گزارش: حسام دیانت مهر
