لبه تیغ خاورمیانه؛ از خط‌ونشان‌های آتشین تهران تا طبل جنگ در واشنگتن و تل‌آویو
معادلات شکننده امنیتی در منطقه بار دیگر به نقطه جوش رسیده است؛ جایی که تهدیدات صریح دونالد ترامپ، پاسخ‌های آتشین و هشداردهنده مقامات ارشد نظامی و سیاسی تهران، و پافشاری تل‌آویو بر تداوم عملیات‌های نظامی، خاورمیانه را در لبه پرتگاهی تازه قرار داده است. در حالی که کلاف کور دیپلماسی همچنان میان ابتکارات منطقه‌ای و سایه سنگین جنگ دست‌به‌دست می‌شود، زنگ خطر یک تقابل فراگیر بیش از هر زمان دیگری به صدا درآمده است.
سناریوی تهدید و ارعاب در واشنگتن؛ ترامپ به دنبال بازدارندگی یا تشدید تنش؟
در سوی غربی میدان، دستگاه سیاسی و نظامی ایالات متحده با ترکیبی از پیام‌های تناقض‌آمیز تلاش می‌کند ابتکار عمل را در دست بگیرد. دونالد ترامپ در اظهاراتی با چاشنی قدرت‌نمایی، از آمادگی کامل ارتش آمریکا برای وارد کردن ضربات سنگین به زیرساخت‌های حیاتی ایران سخن گفته و هم‌زمان مدعی است که تهران به‌شدت طالب توافق است.
با این حال، کارشناسان امنیتی معتقدند مانور واشنگتن بر روی گزینه‌های سخت‌افزاری و حفظ ناوهای هواپیمابر در منطقه، پیش از آنکه نشانه‌ای از یک اراده قطعی برای جنگ تمام‌عیار باشد، تلاشی برای تحمیل شروط یک‌جانبه در میز مذاکره و سرپوش گذاشتن بر شکست‌های سیاسی و فشارهای داخلی است؛ رویکردی که مرز باریک میان مهار و جنگ‌افروزی را بیش از پیش محو کرده است.
دژ مستحکم بازدارندگی؛ هشدار صریح تهران به ماجراجویان
در مقابل، جمهوری اسلامی ایران با اتکا به دکترین دفاعی و آمادگی کامل نیروهای مسلح، پیامی صریح و بدون ابهام به کاخ سفید مخابره کرده است. مواضع قاطع مقامات ارشد کشورمان نشان می‌دهد که تهران به هیچ وجه از موضع ضعف وارد گفت‌وگو نخواهد شد. هشدار صریح دستگاه دیپلماسی و فرماندهان نظامی مبنی بر اینکه هرگونه خطای محاسباتی با پاسخ ویرانگر و فراتر از مرزهای منطقه روبه‌رو خواهد شد، گویای آن است که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در آماده‌باش کامل به سر می‌برند.
طرح ابتکاری ایران که همچنان روی میز میانجی‌گران منطقه‌ای قرار دارد، توقف همه‌جانبه تجاوزات و پایان جنگ در تمامی جبهه‌ها را به عنوان پیش‌شرط اصلی مطالبه می‌کند؛ موضوعی که نشانگر اراده تهران برای تفکیک میان دیپلماسی عزت‌مندانه و تسلیم در برابر فشار است.
پازل خطرناک تل‌آویو و بحران دکترین هسته‌ای
در این میان، نقش مخرب رژیم صهیونیستی و اصرار مقامات تل‌آویو بر «ناتمام ماندن مأموریت» علیه ایران، به عنوان متغیر اصلی بی‌ثباتی عمل می‌کند. تلاش دولت موقت اسرائیل برای ممانعت از شکل‌گیری هرگونه توافق پایدار میان تهران و واشنگتن، پتانسیل آن را دارد که با تحریک لایه‌های امنیتی، پنجره‌های صلح را به طور کامل ببندد.
هم‌زمان، طرح موضوعات مرتبط با تغییرات راهبردی در حوزه فناوری هسته‌ای در محافل سیاسی داخلی، فضایی پرالتهاب ایجاد کرده است؛ هرچند ارکان عالی تصمیم‌گیری کشور بارها بر چارچوب‌های صلح‌آمیز تاکید کرده‌اند، اما تداوم فشارهای خارجی، حساسیت پرونده را به بالاترین سطح رسانده است.
خاورمیانه اکنون در نقطه‌ای بی‌بازگشت قرار گرفته است؛ جایی که یک اشتباه محاسباتی کوچک در میدان نبرد محدود یا دریایی می‌تواند کنترل اوضاع را از دست دیپلمات‌ها خارج کرده و منطقه را به سوی بحرانی بی‌سابقه پرتاب کند. ساعت به تندی به زیان صلح در حرکت است.
گزارش: حسام دیانت مهر
