پایان عصر «تعهدات کاغذی» در دیپلماسی؛ ایران با دکترین «بازدارندگی حداکثری» قواعد بازی را در میدان تغییر داد

تحولات راهبردی هفته‌های اخیر در حوزه‌های دیپلماسی و دفاعی، نشان‌دهنده شکل‌گیری فصل نوینی در دکترین امنیتی و سیاست خارجی کشور است. بررسی موضع‌گیری‌های ارکان عالی نظام و تحرکات منطقه‌ای گواهی می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران دیگر به مسیرهای فرسایشی و توافقات بدون ضمانت اجرایی تن نخواهد داد و در تقابل با زیاده‌خواهی‌های محور آمریکایی-صهیونیستی، تلفیقی هم‌افزا از «دیپلماسی عزتمندانه» و «میدان پُرقدرت» را به اجرا گذاشته است.

بر اساس تحلیل ناظران ارشد سیاسی، تاکیدات اخیر رهبر معظم انقلاب بر ضرورت طراحی نقشه‌راهی دقیق از نقطه آغاز تا فرجام منازعات و دستور صریح ایشان برای ارتقای «آمادگی رزمی هوشمندانه»، پیامی صریح به طرف‌های مقابل مخابره کرده است. تهران گرچه در اصول خود دریچه‌ای را برای دیپلماسی مبتنی بر منافع ملی باز گذاشته، اما همزمان با به‌روزرسانی بانک اهداف نظامی و تقویت بازدارندگی بدون محدودیت جغرافیایی، تفکیک میان میز مذاکره و اقتدار میدانی را به رخ طرف غربی کشیده است.

در همین راستا، مواضع صریح مقامات ارشد امنیتی کشور از جمله معاونت شورای عالی امنیت ملی حاکی از آن است که روند گذشته دیپلماسی به دلیل بدعهدی‌های مکرر واشنگتن دیگر موضوعیت ندارد و هرگونه گشایش آتی منوط به مشاهده اقدامات عینی و عملیاتی از سوی کاخ سفید است. از سوی دیگر، اِستمرار مدیریت اقتدارآمیز ایران بر تنگه هرمز و تاکید بر عدم عقب‌نشینی از خطوط قرمز راهبردی، به میانجی‌گران بین‌المللی تفهیم کرده است که سیاست «امتیازدهی برای کاهش فشار» در دستور کار جمهوری اسلامی جایگاهی ندارد.

در شرایطی که تلاش دیپلماتیک میانجی‌گران منطقه‌ای و نامه‌نگاری‌های سیاسی هنوز به نتیجه ملموسی نرسیده، دستگاه‌های نظامی و اجرایی کشور بدون چشم‌دوختن به تحولات سیاسی یا نتایج انتخابات داخلی ایالات متحده، مسیر توسعه توانمندی‌های دفاعی و خنثی‌سازی تحریم‌ها را با قوت دنبال می‌کنند؛ رویکردی که نشان می‌دهد ابتکار عمل در میدان و دیپلماسی، این بار کاملاً در دست اراده ملی ایران قرار دارد.

گزارش : حسام دیانت مهر