
در حالی که واشنگتن با سیاستهای متناقضِ «نه جنگ، نه صلح» سعی در مدیریت بحران دارد، تحلیلگرانِ راهبردی معتقدند این «تعلیق نظامی»، نه یک تصمیمِ حسابشده از سوی ترامپ، بلکه نشانهای آشکار از شکستِ مدلِ فشار حداکثری است. ایالات متحده که در رسیدن به اهداف نظامی خود ناکام مانده و در جبهه اقتصادی نیز با دیوارهی مستحکمِ تدابیر داخلیِ ایران روبروست، اکنون در وضعیتی قرار گرفته که نه راه پیش دارد (حمله) و نه راه پس (مذاکره از موضع قدرت).
سرابِ تحریم و واقعیتِ میدان
دولت ترامپ در هفتههای اخیر در چنبرهای از تناقضاتِ سیاسی گیر افتاده است. گزارشهای واصله حاکی از آن است که واشنگتن پس از آنکه ارزیابیهای نهادهای اطلاعاتیاش تأیید کرد حملات نظامیِ مجدد، کوچکترین تأثیری در تغییر محاسبات تهران نخواهد داشت، ناچار به عقبنشینی از گزینه «حمله» شده است. این تعویق، نه از سرِ «خیرخواهی» یا «صلحطلبی»، که اعترافی دیرهنگام به بیاثر بودنِ ابزارهای جنگیِ آمریکا در برابر ارادهی ملت ایران است.
جبهه اقتصادی؛ عبور از گذرگاهِ سخت
در سوی دیگر میدان، در حالی که اتاقهای فکر غربی و لابیهای تندروی تلآویو با تمرکز بر «محاصره دریایی» سعی دارند امنیت روانی جامعه را هدف قرار دهند، بدنه اجرایی کشور با مدیریتِ دقیق منابع ارزی، سد محکمی در برابر این تهاجمِ خاموش ایجاد کرده است. اخبار امیدوارکننده از تأمینِ پایدارِ ارزِ کالاهای اساسی و دارو، نشان میدهد که دستگاه پولی و بانکی کشور با هوشمندی، بازیِ «گرسنگی دادنِ» واشنگتن را به شکست کشانده است. این ایستادگی، پیامی روشن برای بازارهای بینالمللی است: اقتصاد ایران، علیرغم فشارهای بیرونی، نه تنها از کار نایستاده، بلکه در حال بازتولیدِ تابآوریِ خود است.
تلآویو؛ تنها در میدانِ نبرد
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی که حیات سیاسی خود را در تداوم تنشها جستوجو میکند، این روزها تنهاتر از همیشه است. تماسهای مکررِ او با واشنگتن برای برافروختن آتش جنگ، با بیمیلیِ مشاورانِ نظامیِ آمریکا روبرو شده است. واشنگتن بهخوبی میداند که هرگونه ماجراجوییِ جدید، به معنای باز شدن جبههای گسترده است که میتواند امنیتِ انرژیِ جهان را با چالشی بیسابقه مواجه کند؛ خطری که حتی متحدان منطقهایِ آمریکا نیز حاضر به پرداخت هزینههای آن نیستند.
اقتدارِ هستهای؛ پیامِ بازدارندگی
در داخل نیز، گفتمانِ رسمی کشور بیش از هر زمان دیگری بر «بازدارندگیِ سخت» تأکید دارد. اظهاراتِ اخیر نمایندگان مجلس درباره لزومِ بازنگری در دکترین هستهای، ترجمانِ ارادهی ملی برای خروج از لاکِ تدافعی و ورود به فازِ «اقتدارِ بازدارنده» است. این ادبیات، نه یک تهدیدِ توخالی، که واقعیتی است که واشنگتن باید آن را به عنوانِ پارامترِ اصلی در محاسباتِ آینده خود لحاظ کند.
جمعبندی: بنبستِ واشنگتن، دستاوردِ ایران
آنچه امروز در خلیج فارس میگذرد، فراتر از یک درگیریِ مقطعی است؛ این تقابل، جدالِ میانِ «هژمونیِ در حال زوال» و «قدرتِ نوظهورِ منطقهای» است. ایران نه تنها در تلهی جنگِ نظامی نیفتاده، بلکه با حفظِ آرامشِ راهبردی و مدیریتِ بحران، آمریکا را در موقعیتی قرار داده که «نه جنگ، نه صلح» برای کاخ سفید به معنای «شکستِ استراتژیک» است. حال توپ در زمینِ واشنگتن است: یا پذیرشِ واقعیتهای جدیدِ منطقه، یا ادامه دادن به مسیری که پایانِ آن تنها انزوایِ بیشتر برای ایالات متحده خواهد بود.
گزارش :حسام دیانت مهر