دیپلماسیِ روی لبه تیغ؛ وقتی میانجی‌ها در رفت‌وآمدند و ناوهای آمریکایی در حرکت
در شرایطی که سفر فشرده مقام‌های ارشد نظامی و دیپلماتیک منطقه‌ای و بین‌المللی به تهران برای مهار بحران شدت گرفته، گزارش‌های میدانی و رسانه‌ای از تقویت آرایش نظامی آمریکا در منطقه و ایستادگی تهران بر مواضع راهبردی‌اش حکایت دارد. بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در حالی به دنبال یافتن راهی برای بازگرداندن طرفین به میز مذاکره‌اند که سایه سنگین بی‌اعتمادی، اصرار تهران بر شروط هفتگانه و تحولات حساس سیاسی در آمریکا و اسرائیل، چشم‌انداز آینده را بیش از هر زمان دیگری در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.
سفر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به تهران و دیدار او با رئیس‌جمهور و رئیس مجلس، تازه‌ترین حلقه از سلسله تلاش‌های دیپلماتیکی است که با هدف کاهش تنش و مدیریت بحران تنگه هرمز دنبال می‌شود. با این حال، موضع‌گیری‌های صریح مقام‌های ارشد کشورمان نشان داد که تهران به‌هیچ‌وجه قصد ندارد انجام صرفِ مذاکرات را به عنوان امتیازی یک‌طرفه به واشنگتن تلقی کند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در دیدار با فرمانده ارتش پاکستان صراحتاً تأکید کرد: «ما حرف جدیدی نداریم و آمریکا جز با اجرای شروط هفتگانه ایران که در نیویورک ارائه شده نمی‌تواند اعتماد ایران را کسب کند.»
این رویکرد قاطع، در سایر لایه‌های تصمیم‌گیری کشور نیز بازتاب یافته است؛ به گونه‌ای که چهره‌های ارشد و نهادهای راهبردی کشور بارها تصریح کرده‌اند که جمهوری اسلامی ایران خواهان جنگ نیست، اما در برابر هیچ‌گونه فشار یا تهدیدی عقب‌نشینی نخواهد کرد و ابزارهای لازم را برای پاسخ متقابل در اختیار دارد.
سایه سنگین تحولات میدانی بر میز مذاکره
در سوی مقابل، گزارش رسانه‌های معتبر بین‌المللی از جمله رویترز و جروزالم پست حاکی از آن است که واشنگتن و تل‌آویو گزینه‌های نظامی خود را روی میز نگه داشته‌اند. اعزام گروه ضربت ناو هواپیمابر «یواس‌اس تئودور روزولت» به خاورمیانه و سفر اعلام‌نشده وزیر دفاع ایالات متحده به سرزمین‌های اشغالی، نشان‌دهنده ابعاد نگران‌کننده آمادگی‌های نظامی در منطقه است. هم‌زمان، تنش‌ها در کانون حیاتی و حساس «تنگه هرمز» به نقطه اوج خود رسیده و حوادث اخیر دریایی، زنگ خطر را برای امنیت خطوط کشتیرانی و انرژی به صدا درآورده است.
کارشناسان و تحلیلگران مسائل بین‌الملل، از جمله تریتا پارسی، با اشاره به هم‌پوشانی این تحولات با تقویم سیاسی و انتخابات پیش‌روی در آمریکا و اسرائیل، نسبت به خطر بالاگرفتن درگیری‌ها هشدار داده‌اند. با وجود طرح پیشنهادهای تازه از سوی کشورهایی چون قطر و پاکستان و گمانه‌زنی‌ها پیرامون حل‌وفصل بخشی از مطالبات مالی و پرونده هسته‌ای، ناظران سیاسی بر این باورند که تا زمان ارائه تضمین‌های عینی و عملی از سوی طرف غربی و اثبات اراده واقعی برای احترام به منافع ایران، مسیر دیپلماسی با موانع جدی روبه‌رو خواهد بود.
تهران بارها اعلام کرده است که دوران «بزن در رو» به سر آمده و هرگونه خطای محاسباتی یا اقدام خصمانه با پاسخی قاطع و پشیمان‌کننده روبه‌رو خواهد شد؛ وضعیتی که نشان می‌دهد در صورت عدم انعطاف واقعی از سوی ایالات متحده و متحدانش، احتمال لغزش ناخواسته منطقه به سویش جنگی تمام‌عیار دور از انتظار نخواهد بود.
