
تحولات ماههای اخیر در مناسبات میان تهران و واشنگتن وارد فاز تازهای از ابهام و تردید شده است؛ وضعیتی که در آن، اگرچه دونالد ترامپ از کاهش احتمال حملات نظامیِ فوری سخن میگوید، اما استمرار رویکرد تحریمی و محاصره دریایی نشان میدهد که میدان سیاست همچنان بر روی لغزندهترین مدار ممکن حرکت میکند. در این میان، تلاش بازیگران منطقهای برای ترغیب کاخ سفید به پذیرش راهکارهای دیپلماتیک با موانعی جدی چون فشاره مداوم رژیم صهیونیستی روبهروست.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در موضعگیریهای اخیر خود در شبکه اجتماعی تروث سوشال و نشستهای خبری، آغاز مجدد کارزار نظامی گسترده علیه ایران را «بسیار بعید» ارزیابی کرده است. این اظهارات پس از آن مطرح شد که نتایج شکستبار حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای، هزینههای سنگین جنگ و بحران سوخت را به کانون توجه سیاست داخلی آمریکا تبدیل کرد.
با این حال، بررسی گزینههای روی میز کاخ سفید حاکی از آن است که ترامپ فعلاً راهبرد «فشار شدید و حفظ وضعیت موجود» را جایگزین تهاجم تمامعیار کرده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، اجرای طرح موسوم به «دروازه آهنین» با هدف مسدودسازی مسیرهای زمینی انتقال فناوری و تسلیحات، در کنار تداوم محاصره دریایی در خلیج فارس، گواهی بر این مدعاست که ایالات متحده همچنان ابزارهای فشار خود را حفظ کرده است. به تعبیر ناظران، ترامپ تلاش میکند بدون ورود به جنگ مستقیم، سیاست فرسایشی خود را علیه جمهوری اسلامی ایران پیگیری کند.
طی روزهای گذشته، رهبران کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، امارات، ترکیه و قطر، رایزنیهای فشردهای را با مقامهای ارشد آمریکایی انجام دادهاند تا ترامپ را متقاعد کنند که مسیر دیپلماسی را در اولویت قرار دهد. دیدار نخستوزیر قطر با ترامپ و معاونش جیدی ونس نیز در همین راستا ارزیابی میشود؛ نشستی که خروجی آن تأکید بر ترجیح راهکارهای دیپلماتیک برای دستیابی به ثبات بلندمدت بود.
در سوی مقابل، گزارشهای مطلع حاکی از آن است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر موقت رژیم صهیونیستی، به طور مداوم در تماس با کاخ سفید تلاش میکند ترامپ را به ازسرگیری تهاجم نظامی علیه ایران ترغیب کند. این فشارها در حالی اعمال میشود که کشورهای منطقه به صراحت به واشنگتن هشدار دادهاند که تداوم ناامنی و تنش در آبهای خلیج فارس، به زیان منافع تمامی بازیگران منطقهای خواهد بود.
تحلیلگران مسائل بینالملل معتقدند که نمیتوان میان «نبود حملات گسترده» با «کاهش واقعی تنش» مساوی گذاشت. استمرار محاصره دریایی و امتناع واشنگتن از ارائه امتیازات متقابل و واقعی، فضایی از «نه جنگ، نه صلح» را ایجاد کرده که بسیار شکننده است.
از یکسو، تهران بارها اعلام کرده است که تحریمها و محاصره نامحدود را برنخواهد تافت و در برابر این سیاستها سکوت نخواهد کرد؛ و از سوی دیگر، افکار عمومی و نهادهای قانونگذار در ایالات متحده نیز نسبت به پیامدهای طولانیشدن این بحران ابراز نگرانی شدید کردهاند. تا زمانی که دو طرف به فرمولی عادلانه و متوازن برای خروج از این بنبست دست نیابند، سایه بیثباتی همچنان بر فراز منطقه سنگینی خواهد کرد و خطر بازگشت تقابل، محتمل باقی خواهد ماند.