قمار خطرناک واشنگتن در بن‌بست شکننده؛ آیا ترامپ به گزینه‌های نظامی بازمی‌گردد؟
در پی تحولات اخیر در عرصه دیپلماسی و میدانی میان تهران و واشنگتن، به نظر می‌رسد دونالد ترامپ با کنار گذاشتن معاون خود، جی‌دی ونس، از روند مذاکرات مرتبط با ایران، رویکرد سخت‌گیرانه‌تری را در پیش گرفته است. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که تنش‌ها در منطقه خلیج فارس همچنان شکننده و آبستن حوادث پیش‌بینی‌ناپذیر است.
نشانه‌های انحراف از مسیر دیپلماسی؛ ونس از مذاکرات کنار رفت؟
به گزارش رسانه‌های غربی، تصمیم رئیس‌جمهور ایالات متحده برای دور کردن جی‌دی ونس از پرونده ایران، تنها یک روز پس از آن اتخاذ شد که اخباری درباره تمایل معاون رئیس‌جمهور برای انجام مذاکرات صلح رودررو با مقامات ایرانی منتشر گردید. ونس پیش‌تر جنگ پرهزینه با ایران را عامل شکست سنگین حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای معرفی کرده و بر لزوم پایان دادن به این مناقشه تأکید کرده بود.
با این حال، ترامپ با اتخاذ مواضعی تند در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که کشورش «نیازی به توافق با ایران ندارد» و از ونس خواست تا تمرکز خود را معطوف به مسائل داخلی کند. این جابجایی سیاسی نشان‌دهنده غلبه دیدگاه تندروهایی چون مارکو روبیو بر دستگاه دیپلماسی ایالات متحده است؛ رویکردی که خواسته‌های ایران را مضحک خوانده و بر استمرار فشارها پافشاری می‌کند.
آتش‌بس غیررسمی و بازی «موش و گربه» در خلیج فارس
اگرچه در حال حاضر درگیری تمام‌عیار نظامی جای خود را به نوعی «آتش‌بس غیررسمی» داده است، اما کارشناسان معتقدند این تعادل شکننده دوام چندانی نخواهد داشت. از یک‌سو، تحریم‌های اقتصادی و محاصره دریایی به عنوان ابزارهای فشار واشنگتن دنبال می‌شود و از سوی دیگر, تهران نیز با راهبردهای واکنشی خود اجازه تثبیت این شرایط یک‌طرفه را نمی‌دهد.
تحلیلگران سیاسی بر این باورند که ایران پس از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده و تغییر توازن قوا در کنگره، رویکرد انتظاری را در پیش گرفته است تا ببیند آیا فشار نمایندگان کنگره بر دولت ترامپ برای کاهش هزینه‌های جنگ اثربخش خواهد بود یا خیر. با این حال، تداوم این وضعیت برای اقتصاد ایران حکم «خفگی تدریجی» را دارد که می‌تواند محاسبات امنیتی منطقه را تغییر دهد.
بن‌بست شکننده و خطر بازگشت به گزینه‌های نظامی
واشنگتن در یک پارادوکس راهبردی گرفتار شده است؛ از یک‌سو تداوم وضعیت موجود هزینه‌های سنگینی بر استراتژی منطقه‌ای آمریکا تحمیل می‌کند و از سوی دیگر، اصرار بر تسلیم کامل ایران، پنجره دیپلماسی را بسته‌تر می‌سازد. به اعتقاد ناظران بین‌المللی، هرچه کارزار فشار اقتصادی مؤثرتر ارزیابی شود، انگیزه طرفین برای خروج از بن‌بست از طریق ابزارهای سخت‌افزاری افزایش می‌یابد.
از سوی دیگر، با آغاز به کار کنگره جدید در ماه‌های آینده و کنترل دموکرات‌ها بر اهرم بودجه و هزینه‌های نظامی، پنجره زمانی برای اقدامات تهاجمی دولت ترامپ رو به بسته شدن است. با این وجود، خطر اشتباه محاسباتی همچنان پابرجا ست؛ وضعیتی که به تعبیر ناظران، «هر دو طرف می‌دانند چگونه دور جدیدی از درگیری‌ها را آغاز کنند، اما هیچ‌کدام راه مهار یا پایان دادن به آن را نمی‌دانند.»
گزارش : حسام دیانت مهر
